Özgün Metin

Murâd üzre felek devr itmege ey dil zemân ister
İrişmek ol mehüñ vaṣlına ʿömr-i câvidân ister

Günümüz Türkçesiyle

1. Ey gönül, feleğin insanın dileğine göre dönmesi için zaman gerekir; o ay yüzlüye kavuşmak ise sonsuz bir ömür ister.

Edebî ve Tarihî Yorum

Ehlî burada beklemenin iki ölçüsünü yan yana koyar. Birinci mısrada âşık kendi gönlüne seslenir ve ona sabır öğütler: felek, yani talihi döndüren gök çarkı, hemen insanın isteğine göre dönmez, buna zaman gerekir. Bu teselli ikinci mısrada bir anda boşa çıkar, çünkü sevgiliye kavuşmak için gereken süre bir insan ömrünü aşar; ancak "ömr-i câvidân", ebedî bir ömür buna yetebilir.

"Zemân" ile "câvidân" kafiyelenir, redif "ister"dir. Felek ile ay (mehüñ) arasında da bir bağ vardır: ay feleğin üzerinde dönen bir gök cismidir ve gökyüzü imgesi iki mısraı birleştirir. Beyitteki sakin ve düşünceli ses, Ehlî'nin nükteye dayanan öteki beyitlerinden ayrılır. Âşık Çelebi onu, şairin maddesinde "Ve lehu" diyerek art arda verdiği beyitlerin üçüncüsü olarak kaydeder. Gönle seslenen "ey dil" hitabı, Kınalızâde'nin verdiği "Zulmi az eylese ey dil" beytinde de karşımıza çıkar; Ehlî'nin âşığı sevgiliyle olduğu kadar kendi gönlüyle de konuşur.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar