Özgün Metin

Ser-i kûyundan ayrılmam felek bir yane salmazsa
Yolunda ölmedür kasdum eger Hak cânum almazsa

Günümüz Türkçesiyle

1. Felek beni bir yana savurmazsa, onun mahallesinin başından ayrılmam; Hak canımı almazsa da niyetim onun yolunda ölmektir.

Edebî ve Tarihî Yorum

Matla, âşığın sevgilinin semtinden ayrılmama kararını iki şarta bağlar ve bu şartlar beytin asıl anlamını taşır. Birinci şart "felek"tir: talihin çarkı onu bir yana savurmazsa, sevgilinin "ser-i kûy"undan, yani sokağının başından ayrılmayacaktır. İkinci şart Allah'tır: Hak canını almazsa, ölmeyi yine de sevgilinin yolunda isteyecektir. İkinci mısraın ince bir mantığı vardır: âşık ölümün ancak Allah'ın takdiriyle geleceğini kabul eder, ama kendi kastını, niyetini sevgilinin yoluna adar.

"Salmazsa" ile "almazsa" hem kafiye hem de ses benzerliği kurar; ikisi de âşığın elinde olmayan iki gücün, feleğin ve Hakk'ın yapacağı işlerdir. Beyit Kınalızâde, Beyânî ve Hüsameddin'de yer alır. Beyânî ikinci mısraı "Kapunda ölmedür kasdum" diye verir; bu okumada âşık sevgilinin yolunda değil kapısında ölmeyi diler ve sahne birinci mısradaki sokağın başına daha da yaklaşır. Hüsameddin'in metni "bir yana" ve "Hakk cânım" biçimleriyle Kınalızâde'ye yakındır; ölmek ile kast arasındaki ilişkiyi kuran ikinci mısra üç kaynakta da korunmuştur.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Çevrimiçi kaynaklar