"İki yavrum büyüttüm de / En sonunda sele verdim." Ağıdın ilk dörtlüğü kaybı adıyla söyler: iki çocuk sele kapılmıştır. Söz ve ezgi Necdet Kurt'a aittir; notayı da kendisi yazmıştır. Künyedeki yer bilgisi Amasya'nın Yeşilöz köyüdür. Ağıdın TRT repertuvarında yeri yoktur; arşivde 259 numarayla kayıtlı olan eser, "Dağlar Bana" ek adını bağlantı dizesinden alır.

Künye

  • Arşiv no: Repertükül Arşiv 259 (TRT numarası değildir)
  • Yöre: Amasya, Yeşilöz köyü
  • Tür: ağıt
  • Söz ve müzik: Necdet Kurt
  • Kaynak kişi: yazılmamış; kayıt "besteciden"
  • Derleyen: belirtilmemiş
  • Notaya alan: Necdet Kurt
  • Derleme tarihi: verilmemiş
  • Makam: Hüseyni dizisi; karar ve bitiş La
  • Usul: künyede boş bırakılmış
  • Kaynak bağlantısı: TRT'de olmadığı için Repertükül Arşiv 259

Sözleri

Ağıt, iki dörtlük ve bir bağlantıdan oluşan kısa bir metindir; Necdet Kurt çağdaş bir araştırmacı ve icracı olduğundan telif koruması altındadır. Aşağıya yalnız ilk dörtlük alındı, bağlantı ile ikinci dörtlük notada duruyor.

Ele verdim ele verdim
Umutlarım yele verdim
İki yavrum büyüttüm de
En sonunda sele verdim

Dörtlük "ele, yele, sele" ses benzerliği üzerine kurulur: önce başkalarına, sonra rüzgâra, en son sele verilen şeyler sayılır ve her basamakta kayıp ağırlaşır. Bağlantıda dağlar ağlayanın tek yurdu olur, öyle bir derde düşülmüştür ki düşman bile ağlar. İkinci dörtlükte yürekteki köz sönmez; "bacı gardaş çifte guzu" dizesi, kaybedilenlerin bir kız ve bir erkek kardeş olduğunu, ikisinin bir çift kuzu gibi birlikte gittiğini anlatır. "Guzu", kuzunun yöre ağzındaki söylenişidir.

Hikâyesi

Bir sel felaketi sözlerin merkezinde duruyor. Selin hangi yıl ve hangi derede yaşandığı, kaybolan iki çocuğun kimler olduğu ise hiçbir yayında yazılı değil. Ağıdın gerçek bir olay üzerine mi yakıldığı, yoksa ağıt geleneğinin diliyle kurulmuş bir eser mi olduğu da notadan çıkarılamıyor.

Müzikal Özellikleri

Hüseyni dizisinde, La'dan Sol'e yedi sese yayılan bir ezgidir. Karar ve bitiş La'dadır. Künyede usul alanı boş bırakılmıştır. Ağıtlar çoğu zaman ölçüsüz, serbest söylenir, ancak künye bunu açıkça yazmadığından ezginin ritmi hakkında kesin bir şey söylemek mümkün değil.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Arşiv künyesi Necdet Kurt'u tanıtmaz. Azerbaycan Millî Bilimler Akademisi Folklor Enstitüsü'nün 2019 tarihli bir duyurusu, çocukluğundan beri Tokat ve Amasya yöresi türkülerini derleyip kaydeden, âşıklık sanatı üzerine çalışan bir Türk araştırmacı olarak Necdet Kurt'tan söz eder; ağıdın sahibiyle aynı kişi olması güçlü bir olasılıktır. Notanın dayandığı icra bestecinindir, başka bir yayımlanmış kayıt bulunamadı. Yeşilöz adı 1960 tarihli bir Köroğlu kaydında da geçer; o kayıt Yeşilırmak'ın Ezgisi incelemesinde anlatılır. İki adın aynı köyü gösterip göstermediğini künye söylemez.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar