Özgün Metin

Ölçü: 11'li hece ölçüsü

Alemi iyiyle yarattı Allah
Doksan bin evliya zuhur olacak
Muhammed Ali’den gelen emrullah
Adlı adilliye sahip gelecek
Sahip gelir adil eyler alemi
Belli olur şahın gülü gülamı
Her ayette tefsir eyler alemi
Dedi kepli olan matta kalacak
Matta kalır fırsat vermez hazara
Çoğunun işini döker pazara
Zalimkarlık eden vezir vizare
Allah gayip olmaz adil olacak
Adil olur yâdlar Ali’m gelince
Mühür’ü sancağı ele alınca
Kudret nişanını elde tutunca
Tam bağlıyı Edirne’ye sürecek
Kul Hüseyin uyanmıştır şahından
Acem eyaleti kopar şahından
Altı kral yedi padişahınan
Din yoluna bir toy düğün olacak

Günümüz Türkçesiyle

1. Allah âlemi iyilikle yarattı; doksan bin evliya ortaya çıkacak. Muhammed Ali'den gelen Allah buyruğuyla adı adil olan bir sahip gelecek.

2. Sahip gelir, âlemi adil eyler; şahın gülü de kölesi de belli olur. Her ayetin tefsirini âleme yapar; kalpaklı olan mat olup kalacak dedi.

3. Mat olup kalır, sakınana fırsat vermez; çoğunun işini pazara döker. Zalimlik eden vezirin işi boşa çıkar; Allah gaip olmaz, adalet gelecek.

4. Ali'm gelince yabancılar adil olur; mührü ve sancağı eline alınca, kudret nişanını elinde tutunca, tam bağlıyı Edirne'ye sürecek.

5. Kul Hüseyin şahının sesiyle uyanmıştır; Acem eyaleti şahından kopar. Altı kral, yedi padişahla din yoluna bir toy, bir düğün olacak.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Işık bu nefesi "gelecek öngörüsü" diye niteler ve dizelerin sonları da geleceği söyler: ikinci ve dördüncü dizeler gelecek zaman ekiyle biter ("olacak, gelecek, kalacak, olacak, sürecek, olacak"). Birinci ve üçüncü dizelerin uyakları şunlardır: "Allah, emrullah", "alemi, gülamı, alemi", "hazara, pazara, vizare", "gelince, alınca, tutunca", "şahından, şahından, padişahınan". Dördüncü dörtlüğün üçüncü dizesi kayıptır; makaleye göre bir Alevî muhabbetinde "Kul Hüseyin böyle demiş olmalı" denerek tamamlanmıştır. Beş dörtlük on birli hece ölçüsündedir ve "Kul Hüseyin" mahlası son dörtlüktedir. Metin Erdoğan Koç'tan derlenmiştir. Makale "kep" sözünü gayrimüslim askerlerin başlığı, "vizare"yi etkisiz kalacak diye açıklar.

Anlam ve Söz Sanatları

Alevî şiirinde gelecek öngörüsü taşıyan deyişler, çoğu zaman âhir zamanda Mehdi'nin, yani "sahib-i zaman"ın gelişini ve adaletin kurulmasını anlatır. Kul Hüseyin'in deyişi bu beklentiyi kendi döneminin dünyasıyla birleştirir: doksan bin evliya ortaya çıkacak, adil bir sahip gelecek, zalim vezirlerin işi boşa çıkacak, "kepli" olanlar, yani yabancı askerler mat olacak. Dördüncü dörtlükte Ali'nin mührü ve sancağı eline alması, kudret nişanını tutması anlatılır.

Son dörtlükte Acem eyaletinin şahından kopacağı, altı kral ve yedi padişahla birlikte din yolunda bir düğün kurulacağı söylenir. Bu dizelerin hangi tarihî olaylara işaret ettiğini kaynak açıklamaz ve kehanet dili bilerek kapalı bırakılmıştır. Işık, Kul Hüseyin'in yaşadığı dönemin Osmanlı'nın son dönemi olduğunu, Yeniçeri Ocağı'nın ve Hacı Bektaş Dergâhı'nın kapatılması gibi olayların yöreyi etkilediğini yazar; böyle bir dönemde adalet beklentisinin güçlenmesi anlaşılır bir durumdur, ama deyişi belirli bir olaya bağlamak bizim yapabileceğimiz bir şey değildir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar