Özgün Metin

Ölçü: 11'li hece ölçüsü

Korkma gönül korkma nizam başında
Orda Hak Muhammed Ali’m var benim
Hasan Hüseyin’in yasın çekerim
Zindan bekçisi Zeynel’im var benim
Ol İmam Bakır’a kul olduk kaldık
Caferi Sadık’ın ilminden aldık
Küfür deryasında imanı bulduk
Küfrü iman eder Veli’m var benim
Kazım Rıza Taki Naki Askeri
Mehdi’nin yoluna koyduk bu seri
On İki İmam Kul Hüseyn ezberi
Onları var eden dilim var benim

Günümüz Türkçesiyle

1. Korkma gönül, korkma, nizamın başında; orada Hak'kım, Muhammed'im, Ali'm var benim. Hasan ile Hüseyin'in yasını tutarım; zindan bekçisi Zeynel'im var benim.

2. O İmam Bakır'a kul olduk kaldık; Cafer-i Sadık'ın ilminden aldık. Küfür denizinde imanı bulduk; küfrü imana çeviren velim var benim.

3. Kâzım, Rıza, Taki, Naki, Askerî; Mehdi'nin yoluna bu başı koyduk. On İki İmam Kul Hüseyin'in ezberidir; onları var eden dilim var benim.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Yalnız üç dörtlükten oluşan bu düvaz-ı imamın her dörtlüğü "var benim" redifiyle biter: "Ali'm var benim, Zeynel'im var benim, Veli'm var benim, dilim var benim". İlk dörtlükte birinci ve üçüncü dizeler "başında, çekerim" sözlerinde yarım uyak kurar; sonraki dörtlüklerde ilk üç dize "kaldık, aldık, bulduk" ve "Askeri, seri, ezberi" diye uyaklanır. Ölçü on birli hecedir. Mahlas ayrı bir imza dizesi olarak değil, son dörtlükte bir dizenin içinde "Kul Hüseyn" diye geçer. Metin Halil Sezgin ile Âşık Hasan Özabdal'dan derlenmiştir.

Anlam ve Söz Sanatları

Kısa düvaz-ı imam, On İki İmam'ı sayarken mahşer korkusuna bir teselli verir. "Nizam başı", hesabın görüleceği yeri, mahşeri düşündürür; gönül orada korkmamalıdır, çünkü Hak, Muhammed ve Ali oradadır. Hasan ile Hüseyin için yas tutulur, Zeynelabidin "zindan bekçisi" olarak anılır; Kerbela'dan sonra esir düşen imamın bu sıfatı Alevî şiirinde yaygındır. İkinci dörtlükte Bakır'a kul olunduğu, Cafer-i Sadık'ın ilminden alındığı söylenir.

"Küfür deryasında imanı bulduk, küfrü iman eder Veli'm var benim" dizeleri üzerinde durmaya değer. Alevî-Bektaşî şiirinde zahir ehlinin "küfür" saydığı bazı söylemlerin aslında imanın derin bir anlayışı olduğu düşüncesi sık işlenir; Kul Hüseyin'in musahibine söylediği deyişte de "Küfrümüz imana sayamadın mı" dizesi geçer. Son dörtlükte On İki İmam'ın şairin ezberi olduğu ve onları "var eden" bir dili bulunduğu söylenir; yani imamlar, deyişlerde ve cemlerde anıldıkça yaşar.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar