Amasya yöresine bağlanarak yayımlanan bu türkünün ikinci kıtası, güzelin nereli olduğunu açıkça söyler: "Aslını sormayın Diyarbekirli." Sevgili melez bir gömlek giymiş, koluna altın bilezik takmıştır; söyleyen onu öpmeye kıyamaz ve gitmemesi için yalvarır. Türküyü Amasya'ya bağlayan tek kaynak, onu anonim kaydıyla yayımlayan çevrimiçi bir türkü arşividir; kaynak kişi, derleme yeri ve derleyen gösterilmez.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarının Amasya bölümünde yer almaz
  • Yöre: Amasya (yayımlayan kaynağa göre; aidiyeti tartışmalı)
  • Kaynak kişi, derleyen, derleme yeri ve tarihi: bildirilmemiş
  • Makam, usul: bilinmiyor
  • Söz ve müzik: anonim
  • Bağlantılar: TRT bağlantısı yok; sözler Türkü Yurdu'nda

Sözleri

Melez göynek giyinmiş yakasu nazük
Goluna dakunmuş altun bilezük
Öpmeye gıymadum sıkmaya yazuk
Gitme güzel dön geri gel

Melez göynek giyinmiş yakası kirli
Şeftali satarlar ikili birli
Aslını sormayın Diyarbekirli
Gitme sevdiceğim dön geri geri

Günümüz Türkçesiyle: Melez bir gömlek giymiş, yakası narin; koluna altın bilezik takmış; öpmeye kıyamadım, sıkmaya yazık; gitme güzel, geri dön. İkinci kıtada gömleğin yakası kirlidir, şeftaliler ikişer birer satılır ve güzelin aslının Diyarbakırlı olduğu söylenir. "Göynek" gömlek, "nazük" nazik, ince, "dakunmak" takınmak demektir. "Melez" sözünün burada hangi kumaşı ya da hangi rengi anlattığını yayımlanan metin açıklamaz. Metnin yazımında "yakasu, bilezük, gıymadum" gibi yuvarlak ünlülü ağız biçimleri korunmuştur.

Yöre Aidiyeti

Türkünün Amasya ile bağı yalnız onu yayımlayan arşivin yöre kaydına dayanır. TRT repertuvarının Amasya listesinde, Haluk Yücel'in tür ve usul tablolarında ve Ankara Devlet Konservatuvarı'nın 1943 Amasya derlemesinin kataloğunda bu adla bir eser bulunmaz. Öte yandan sözler güzeli Diyarbekirli diye anar. Bu dize türkünün Diyarbakır'dan geldiğini tek başına kanıtlamaz; Amasya kaydını destekleyen bağımsız bir tanık da yoktur. Türkünün nerede, kimden derlendiği belgelenmedikçe Amasya'ya aidiyeti açık bir soru olarak kalıyor.

Hikâyesi

Diyarbekirli güzelin kimliği de, "gitme" diye yalvaran sözlerin hangi gidiş üzerine söylendiği de yayımlanmış bir anlatıda açıklanmaz. Arşiv, sözlerin yanına başka bir bilgi eklememiştir.

Müzikal Özellikleri

Ezgiye, usule ve makama dair yayımlanmış bir satır yok. Metin iki kıtadan oluşur; her kıtada üç uzun dize aynı sesle kafiyelenir (nazük, bilezük, yazuk; kirli, birli, Diyarbekirli) ve dördüncü, daha kısa dize "dön geri gel" seslenişini taşır. Buna çok yakın bir dize Amasya'ya bağlı başka bir yayımlanmış metinde de geçer: Yüce Dağ Başında Bir Ciz uzun havası "Getme güzelim dön geri gel" dizesiyle biter. İki metnin ezgileri arasında bir ilişki olup olmadığı bilinmiyor.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Türküyü okuyan bir sanatçının izi sürülemiyor; plağa ya da arşiv kaydına da rastlanmadı. Yöreye bağlanan öbür türkülerin dökümü Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısındadır.

Kaynakça

Akademik çalışmalar

Diğer kaynaklar

Çevrimiçi kaynaklar