Özgün Metin

Vezin: Feʿilātün feʿilātün feʿilātün feʿilün

Bilemem kim nereñizdir ḥacı Bektāşī gibi
Eñsesi böyle ḳalın mıydı nebek ṭaşı gibi
Yoḳ imiş sizce ḥarām ṭavşan etinden başḳa
Ne gelirse yutıñız gübreci ferrāşı gibi

Günümüz Türkçesiyle

1. Hacı Bektaşî'ye neresiniz benziyor, bilemem; onun da ensesi böyle nebek taşı gibi kalın mıydı?

2. Sizce tavşan etinden başka haram yokmuş; gübreci süpürgeci gibi ne gelirse yutarsınız.

Edebî ve Tarihî Yorum

Uzun polemik kasidenin hemen ardından gelen bu kısa hiciv yine Bektaşî dervişlerine seslenir. Şair onları Hacı Bektaş Velî'nin kendisinden ayırır: dervişlerin hangi yanının pîrlerine benzediğini bilemediğini söyler ve dış görünüşleriyle alay eder. "Nebek taşı" ifadesinin tam karşılığı tezde açıklanmaz; kalınlık ve kabalık için kullanılmış bir benzetme olduğu anlaşılır.

İkinci beyit, Alevî ve Bektaşî gelenekte tavşan etinin yenmemesine dair bilinen inanca dayanır. Şair bu yasağı alaya alarak, öteki haramlara uyulmadığını ima eder. Bir topluluğun gündelik âdetini alay konusu yapan bu dil önyargıya dayanır ve beyitler burada da tarihî bir belge olarak verilmiştir; tekke eleştirilerinin bu bölümünde sert ton dinmez.

Kaynakça

  • Zeynep Adıyahşi, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [43b-87b], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 43 (şiir no. 195; yazma vr. 53a). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116831.pdf

Çevrimiçi kaynaklar