Özgün Metin
Vezin: Mefāʿīlün mefāʿīlün feʿūlün
Uzaḳdan cümlesi çeşmimde ḥasnā
Yaḳından seyri de pek ḫoşdı ammā
Tamāmen inkişāf itdikde gördüm
Isırġanmış çiçek lafıẓda maʿnā
Günümüz Türkçesiyle
1. Uzaktan hepsi gözümde güzeldi; yakından seyretmek de pek hoştu, ama
2. tamamen açılınca gördüm ki sözdeki anlam, ısırgana bulanmış bir çiçekmiş.
Edebî ve Tarihî Yorum
Görünüş ile öz arasındaki fark, üç aşamalı bir yaklaşmayla anlatılır: uzaktan güzel görünen şey yakından da hoştur, ama tamamen açıldığında içinden ısırgan çıkar. "Isırganmış çiçek" ifadesi, dokununca yakan ısırgan otunu güzel bir çiçeğin içine yerleştirir.
Şiirin neyi anlattığı açıkça söylenmez. "Lafızda mana", sözdeki anlam ifadesi, kıt'anın bir söz, bir şiir ya da bir konuşma hakkında olduğunu düşündürür: güzel kelimelerle süslenmiş bir sözün anlamı, iyice açıldığında acı ve yakıcı çıkabilir. Önceki iki şiirdeki çarşı ve süs sahneleri akılda tutulursa, aynı uyarı insanlara da uygulanabilir. Divanın, düzgün sözlerin arkasındaki bozuk düşünceyi yoklamayı öğütleyen başka şiirleriyle aynı damardandır.
Kaynakça
- Zeynep Adıyahşi, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [43b-87b], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 61 (şiir no. 215; yazma vr. 60a). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116831.pdf
Çevrimiçi kaynaklar
