Özgün Metin
Vezin: Feʿilātün feʿilātün feʿilātün feʿilün
ʿAcele itme anıñ mehrini fekk eylemege
Gerçi ḳonmuşdur aña mehr-i muʿaccel dirler
İncü terhīni ile virmededir hep viresi
Kendi pīşīn ise de ḥaḳḳı müʾeccel dirler
Günümüz Türkçesiyle
1. Onun mehrini (mührünü) çözmeye acele etme, gerçi ona peşin mehir konmuş derler.
2. Hep incileri rehin vererek ödemesini yapmakta; kendisi peşin ise de hakkı ertelenmiş derler (beyit tam açık değildir).
Edebî ve Tarihî Yorum
İslam aile hukukunun mehir terimleri bu iki beyitlik nüktenin malzemesidir. Mehir, evlilikte erkeğin kadına vermeyi üstlendiği maldır ve ikiye ayrılır: nikâhta peşin verilen "mehr-i muaccel" ve sonradan, çoğu zaman boşanma ya da ölümde ödenen "mehr-i müeccel". Şiir bu iki terimi bir arada kullanır ve "mehr" kelimesinin yazıda "mühr", mühür kelimesine benzemesinden de yararlanır: mehri çözmek, bir mührü açmak anlamına da gelir.
İkinci beyitteki "incileri rehin vermek", "peşin" ve "ertelenmiş hak" ifadeleri bir alışveriş ve borç dilini sürdürür, ama nükteyle neyin kastedildiği tezdeki okumayla tam çözülemez. Bir önceki kıt'ada evliliğin mühürle anlatıldığı yer düşünülürse, şiir evliliğe ve gelinliğe dair şakacı bir gözlem olabilir. Anlam kesinleşmediğinden çeviri de bir yaklaşım olarak okunmalıdır.
Kaynakça
- Zeynep Adıyahşi, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [43b-87b], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 105-106 (şiir no. 253; yazma vr. 76a). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116831.pdf
Çevrimiçi kaynaklar
