Özgün Metin

Vezin: Rubai vezni dışında (tezde vezin belirtilmemiştir)

Mesʿūd olamam rāḥat-ı şaḫṣiyyemle
Eṭrāfımı da görmeliyim rehn-i refāh
Aġzımda olur ʿazb-ı fırāt ʿayn-ı ʿazāb
Bir teşneden ʿaks eylese semʿe bir āh

Günümüz Türkçesiyle

1. Yalnızca kendi şahsi rahatımla mutlu olamam; etrafımı da refah içinde görmeliyim.

2. Bir susuzdan kulağıma bir âh yansısa, Fırat'ın tatlı suyu ağzımda azabın ta kendisi olur.

Edebî ve Tarihî Yorum

Divanın en insanca sözlerinden biri bu iki beyittedir. Şair kendi rahatıyla mutlu olamayacağını, çevresini de refah içinde görmesi gerektiğini söyler. Başkasının sıkıntısı ortadayken kişisel huzurun bir anlamı yoktur; mutluluk, paylaşılan bir hâl olarak düşünülür.

Düşünceyi güçlü bir imge somutlaştırır. Bir susuzun âhı kulağa gelirse, Fırat'ın tatlı suyu bile ağızda azaba döner. Fırat, divan şiirinde Kerbelâ'da susuz bırakılan Hz. Hüseyin'i hatırlatan bir addır; divanın başındaki Kerbelâ mersiyesinde de "Fırat'a ağlayarak geçti" denmişti. Burada aynı ırmak, başkasının susuzluğu karşısında içilen suyun acılığını anlatır. Başlıktaki "bî-vezn-i rubâ'î", rubai vezninde olmayan kıt'a sözü, şiirin rubai biçimine yakın ama vezin bakımından ondan ayrı olduğunu belirtir.

Kaynakça

  • Havva Tok Yıldız, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [1b-43a], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 121-122 (şiir no. 160; yazma vr. 41a). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116853.pdf

Çevrimiçi kaynaklar