Özgün Metin

Vezin: Mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlün faʿ (fāʿ) ve Mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlü feʿūl

Ḳānūn-ı ḳadīm oldı teceddüd ḳanda
Rūşen görinür ḥükmi anıñ şübbānda
Gūyā ki muḥīṭinden idüp aḫẕ-ı żiyā
Tevlīd ider iḥsās-ı cedīd insānda

Günümüz Türkçesiyle

1. Yenileşme, nerede olursa olsun, kadim bir kanun oldu; hükmü gençlerde apaçık görünür.

2. Sanki (gençler) çevrelerinden ışık alarak insanda yeni duygular doğururlar.

Edebî ve Tarihî Yorum

Gençlik dizisinin ikinci rubaisi, bir önceki dörtlüğün eleştirel gözlemini dengeleyen olumlu bir bakış taşır. "Teceddüd", yenileşme, burada bir sapma ya da moda olarak değil, "kânûn-ı kadîm", eski ve değişmez bir kanun olarak görülür. Her çağ yenilenir ve bu yenilenmenin hükmü en açık biçimde gençlerde görünür.

Gençlik, ikinci beyitte bir ışık aracı gibidir: gençler, çevrelerinden ışık alır ve bu ışıkla insanda yeni duygular, "ihsâs-ı cedîd" doğururlar. Yeni duyguların ve yeni bakışların gençlerden geldiğini kabul eden bu söz, divandaki "Latîfe" ve "Sûret-i Sahîha" gibi yeni şiir ile alay eden manzumelerle birlikte okunduğunda, Cûdî'nin yeniliğe karşı tutumunun tek yönlü olmadığını gösterir. Yenilik bir kanundur; mesele onun hangi yöne aktığıdır.

Kaynakça

  • Havva Tok Yıldız, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [1b-43a], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 121 (şiir no. 158; yazma vr. ). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116853.pdf

Çevrimiçi kaynaklar