Özgün Metin

Vezin: Mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlün faʿ (fāʿ ) ve Mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlü feʿūl

Esdikce ṣabā mevcelenir sebze-i çemen
Ḥasret çeker ol behçete ḫażrā-i demen
Gūyā ki perīler gezinir ḫande-künān
İzler bıraḳır luṭf-ı temāss-ı dāmen

Günümüz Türkçesiyle

1. Saba estikçe çimenin yeşilliği dalgalanır; yeşil etek o güzelliğe hasret çeker.

2. Sanki periler gülüşerek gezinir; eteklerinin dokunuşunun lütfuyla izler bırakır.

Edebî ve Tarihî Yorum

Rüzgârın çimen üstünde bıraktığı izler burada bir masal sahnesine dönüşür. Saba estiğinde çimenler dalgalanır ve yeşil yüzeyde geçici desenler oluşur; şair bu desenleri perilerin eteklerinin dokunuşuna bağlar. Görünmeyen periler gülüşerek gezinmekte, etekleri çimenlere değdikçe izler bırakmaktadır.

Divanın saba yeli ve yaprak rubaileriyle aynı gözlem dünyasındayız; ama burada imge bir peri masalı havası taşır. "Hazrâ-i demen", yeşil etek ifadesi hem çimenin kendisini hem de perilerin giysisini anlatabilir; ilk beytin ikinci mısraındaki hasret, çimenin bu güzelliğe hasret çekmesi ya da etekle çimenin birbirine özlemi olarak okunabilir. Tabiat olaylarını görünmeyen varlıkların hareketleriyle anlatan bu bakış, divanın çocuklara yönelik şiirlerindeki masalsı dile de yakındır.

Kaynakça

  • Havva Tok Yıldız, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [1b-43a], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 122 (şiir no. 163; yazma vr. 41a). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116853.pdf

Çevrimiçi kaynaklar