Özgün Metin
Vezin: Mefāʿīlün mefāʿīlün feʿūlün
Baña dirler ki: Cūdī şiʿr söyle
Evet ben de ḫayāl isterdim öyle
Faḳaṭ ḫangi ḫayāle mess idersem
Ḥaḳīḳat şekline girmekde böyle
Günümüz Türkçesiyle
1. Bana "Cûdî, şiir söyle" derler; evet, ben de öyle hayal isterdim.
2. Fakat hangi hayale dokunsam, böyle, hakikat şekline giriyor.
Edebî ve Tarihî Yorum
"Cûdî, şiir söyle" diyenlere verilmiş bu cevap, şairin kendi şiir anlayışına dair en kısa ve en zarif beyanıdır. Çevresindekiler ondan şiir ister; şiir burada hayalle, divan şiirinin süslü ve abartılı imgeleriyle özdeşleştirilir. Şair de "öyle hayal" istediğini, yani öyle bir şiir yazmayı dilediğini kabul eder.
Son iki mısra ise ince bir şakayla bir itiraf taşır: hangi hayale dokunsa, o hayal hakikatin şekline girer. Cûdî'nin elinde şiir bir hayal oyunu olmaktan çıkar, bir düşünceye, bir hikmete dönüşür. Divanın felsefi gazelleri, ahlakî rubaileri, tabiatçılara ve şarap şairlerine karşı yazdığı şiirler bu sözü doğrular. Mısraların sonunda tekrar eden "söyle, öyle, böyle" kelimeleri, rubaiye konuşma dilinin kolaylığını verir ve bu kolaylık, şairin sade ama derin bir sözle kendini anlatmasını sağlar.
Kaynakça
- Havva Tok Yıldız, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [1b-43a], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 126 (şiir no. 177; yazma vr. ). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116853.pdf
Çevrimiçi kaynaklar
