Özgün Metin

Vezin: Recez (tezde vezin verilmemiştir)

اعزتی اعزتی ترحموا بذلتی
قداقتفیت اثرکم فانتمو ادلتی
سعیت فی طریقکم وما انا بمسرع
فشد رجل همتی من الهوا تعلتی
انا الغی بالعنأ والهویبالهوا
اناالعلیل و معلل بکم علة
وقعت فی غیابة الغوایة اخرجوبیا
خذوا یدی لا توأخذوا عمی الجبلة
الا رجعوا و رائکم من الشموس اقتبس
سحی السحاب انجمی سری الطریق ضلت
توجهی الیکمو فوجهون لمعة
ایا شموس یابدور نوروا اهلتی
اسادتی رجوت ان تعاونوا فقیرکم
انالعدیم والمقل مااشد قلتی
فزادکم هی التقی و حملی المأتم
فاسرعت مطیکم وابطأت شملتی
فنوحتی هی الحداء والانین درتی
لعلنی - اذا ونت - اهید متشمعلتی
ترحلی بکم بکفکم زمان ذمتی
هدیت هدی مهجتی جنابکم محلتی
حییت عندحیکم تحیتی لاهلها
خیأمکم فبینهن الفیت مظلتی
فحبکم مححیتی ومهجتی و بهجتی
وعهدکم علی وفائه ابتناء ملتی

Bu sayfa için yapılan Latin harfli okuma:

Eʿizzetî eʿizzetî terahhamû bi-zilletî
Kadi'ktefeytu eserakum fe-entumû edilletî
Saʿaytu fî tarîkikum ve mâ ene bi-musriʿin
Fe-şedde ricle himmetî mine'l-hevâ taʿilletî
Ene'l-gaviyyu bi'l-ʿanâʾi ve'l-heviyyu bi'l-hevâ
Ene'l-ʿalîlu ve muʿallelun bi[kum] ʿilletî
Vakaʿtu fî gayâbeti'l-gıvâyeti ahricû bî
Huzû yedî lâ tuʾâhizû ʿama'l-cibilletî
E-lâ irciʿû verâʾekum mine'ş-şumûsi aktebis
[?]
Teveccuhî ileykumû fe-vechuhunne lemʿatun
E-yâ şumûsu yâ budûru nevvirû ehilletî
E-sâdetî recevtu en tuʿâvinû fakîrakum
Ene'l-ʿadîmu ve'l-mukillu mâ eşedde killetî
Fe-zâdukum hiye't-tukâ ve himliye'l-meʾâsimu
Fe-esraʿat matiyyukum ve ebtaʾat şimilletî
Fe-nevhatî hiye'l-hudâʾu ve'l-enînu [?]
Leʿallenî izâ venet [?]
[?]
Hudîtu [?] cenâbukum mahalletî
Hayyeytu ʿinde hayyikum tahiyyetî li-ehlihâ
Hıyâmukum fe-beynehunne elfeytu mizalletî
Fe-hubbukum mahaccetî ve muhcetî ve behcetî
Ve ʿahdukum ʿalâ vefâʾihî'btinâʾu milletî

Günümüz Türkçesiyle

1. Ey azizlerim, ey azizlerim, düşkünlüğüme acıyın; izinizi takip ettim, çünkü yol gösterenlerim sizsiniz.

2. Yolunuzda koştum, ama hızlı değilim; hevesin bahaneleri himmetimin ayağını bağladı.

3. Ben zahmetle yolunu şaşırmış, hevesle düşmüş olanım; ben hastayım, illetim (sizinle?) illetlenmiştir (ilk yazımda: her türlü illetle).

4. Sapkınlık kuyusunun dibine düştüm, beni çıkarın; elimi tutun, yaradılışımın körlüğünden dolayı beni sorgulamayın.

5. Geri dönün de arkanızdan güneşlerden ışık alayım; (ikinci mısra okunamadı) ...

6. Yönelişim sizedir, çünkü yüzleriniz bir parıltıdır; ey güneşler, ey dolunaylar, hilallerimi aydınlatın.

7. Efendilerim, fakirinize yardım edeceğinizi umdum; ben yoksulum, eli darım; azlığım ne kadar şiddetli!

8. Sizin azığınız takva, benim yüküm günahlardır; sizin binekleriniz hızlandı, benim devem ise geride kaldı.

9. Benim ağıdım deve kervanının türküsü (hudâ), inleyişim de (okunamadı) ...; belki, (devem) yorulduğunda, (okunamadı) ...

10. (Okunamadı) ...; (okunamadı) ... sizin eşiğiniz benim yurdumdur.

11. Sizin obanızda, ehline selamımı verdim; çadırlarınız, aralarında gölgeliğimi buldum.

12. Sizin sevginiz benim yolum, gönlümün kanı ve sevincimdir; sizin ahdiniz, onun vefası üzerine dinimin yapısı kurulmuştur.

Edebî ve Tarihî Yorum

Divanda bir önceki Arapça manzumenin hemen ardından, "düzeltme ve ekleme, başlık değişikliği" notuyla aynı şiirin ikinci bir yazımı yer alır. Bu not, Cûdî'nin kendi şiirini bir müsvedde gibi işlediğini açıkça gösterir. Başlık değişmiştir: ilk yazımdaki "atlı erlerden yayanın dileği" yerine, burada "kervanların kılavuzlarından, ya da kervanların cömertlerinden, yolcunun dileği" vardır. Yaya ile atlı karşıtlığı bir kervan yolculuğunun imgelerine dönüşür.

Yeni yazımda üç beyit eklenmiştir ve bunlar kervan imgesini somutlaştırır. Sekizinci beyitte velilerin azığı takvadır, şairin yükü ise günahlardır; onların binekleri hızla ilerler, şairin devesi geride kalır. Dokuzuncu beyit, develeri yürütmek için söylenen "hudâ" türküsünü şairin ağıdıyla birleştirir. On birinci beyitte yolcu nihayet velilerin obasına varır, selamını verir ve çadırları arasında bir gölgelik bulur; ilk yazımda bulunmayan bu varış sahnesi, şiire daha umutlu bir son hazırlar. Beyitlerin sırası da değişmiş, güneşlerden ışık isteme beyti öne alınmıştır. Arap harfli dizginin bozuk olduğu birkaç yer bu yazımda da okunamadı ve çeviride boş kaldı.

Kaynakça

  • Zeynep Adıyahşi, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [43b-87b], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 46-47 (şiir no. 203; yazma vr. 54a-54b). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116831.pdf

Çevrimiçi kaynaklar