Özgün Metin
Vezin: Mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlü feʿūl
Keşf eyledim īmān ile pīş ü pesimi
Aḳbeltü ilaʾllāhi ve edbertü sivāh
Günümüz Türkçesiyle
1. İman ile önümü ve ardımı keşfettim; (Arapça) Allah'a yöneldim, O'ndan başkasına sırt çevirdim.
Edebî ve Tarihî Yorum
İki dilden kurulmuş bu tek beyit, bir yönelme ve sırt çevirme hareketini anlatır. İlk mısra Türkçedir: şair iman ile "pîş ü pes"ini, önünü ve ardını, yani geleceğini ve geçmişini keşfettiğini söyler. İkinci mısra Arapçadır ve aynı hareketi bir dua cümlesiyle tamamlar: "Aḳbeltü ile'llâhi ve edbertü sivâh", Allah'a yöneldim ve O'ndan başkasına arkamı döndüm.
Beytin gücü, Arapça mısradaki iki fiilin birbirinin karşıtı olmasından gelir. "Akbeltü" yüzünü dönmek, "edbertü" sırtını dönmek demektir; ilk mısradaki "pîş" ve "pes", ön ve arka, bu iki fiilin Farsça karşılıkları gibidir. Böylece beyit, Türkçe, Farsça ve Arapça kelimeleri ön ve arka kavramı etrafında birbirine bağlar. Tek bir beyitte bir tevbe ve teslimiyet hikâyesi anlatılmış olur.
Kaynakça
- Havva Tok Yıldız, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [1b-43a], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 100 (şiir no. 86; yazma vr. ). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116853.pdf
Çevrimiçi kaynaklar
