Özgün Metin

Vezin: Mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlün faʿ

Ḫāḳ-ı ḳıdem-i ḥażret-i ġazālīyim
Ḥayrānım o irşāda o ḫoş telḳīne
İḫlāṣ ü tevāżuʿda beyān-ı ḥaḳda
Tercīḥ iderim Ḥażret-i Muḥyiddīne

Günümüz Türkçesiyle

1. Hazret-i Gazzâlî'nin ayağının tozuyum; o irşada, o hoş telkine hayranım.

2. İhlasta, tevazuda ve hakkı anlatmada (onu) Hazret-i Muhyiddîn'e tercih ederim.

Edebî ve Tarihî Yorum

Açık bir tercih, Gazzâlî dizisinin son rubaisini kapatır: şair ihlasta, tevazuda ve hakkı anlatmada Gazzâlî'yi "Hazret-i Muhyiddîn"e, yani Muhyiddîn İbnü'l-Arabî'ye (ö. 1240) tercih eder. İbnü'l-Arabî, vahdet-i vücûd düşüncesinin en büyük sistemcisi olarak Osmanlı tasavvufunda derin bir etkiye sahipti; eserleri hem büyük hayranlık hem de tartışma konusu olmuştu.

Cûdî iki ustaya da "Hazret" diye saygıyla seslenir; tercih bir reddediş sayılmamalı; bir üslup ve tutum tercihidir. Gazzâlî'nin sade ve öğretici dili, ihlas ve tevazuyu öne çıkaran yolu, şairin divanında savunduğu şeriat içinde kalan tasavvufla uyumludur. Divandaki vahdet-i vücûd gazelleri, Cûdî'nin İbnü'l-Arabî'nin düşüncesine yabancı olmadığını gösterir; kendi örneğini ise Gazzâlî'de bulmuştur.

Kaynakça

  • Zeynep Adıyahşi, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [43b-87b], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 110 (şiir no. 261; yazma vr. 78a). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116831.pdf

Çevrimiçi kaynaklar