Özgün Metin
Vezin: Mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlün faʿ (fāʿ) ve Mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlü feʿūl
Esdikce ṣabā gösterir evrāḳ u ġuṣūn
Bir nāzlı temāyül, ḥarekāt-i mevzūn
Yapraḳlar öpüşdükce olur pür-ḫalecān
Dallar arasında ṭolaşır şevḳ-i derūn
Günümüz Türkçesiyle
1. Saba yeli estikçe yapraklar ve dallar nazlı bir eğilme, ölçülü hareketler gösterir.
2. Yapraklar öpüştükçe çarpıntıyla dolar; dalların arasında içteki şevk dolaşır.
Edebî ve Tarihî Yorum
Bir önceki rubaiyle aynı açılışa sahip bu dörtlük, saba yelindeki ağaç sahnesini bir aşk sahnesine çevirir. Dallar "nazlı bir temâyül", nazlı bir eğilme gösterir; "harekât-ı mevzûn", ölçülü hareketler, bir dansın adımlarını hatırlatır. İkinci beyitte yapraklar öpüşür ve her öpüşmede bir çarpıntıyla dolar; dalların arasında içten gelen bir şevk dolaşır.
İki rubai birlikte okunduğunda şairin aynı gözlemden iki farklı ruh hâli çıkardığı görülür. İlkinde rüzgârdaki ağaç bir şiir okur ve sevdayı beşik gibi uyutur; ikincisinde ağaç bir sevgili gibi nazlanır, yaprakları öpüşür. İlki huzur, ikincisi heyecan verir. Divanda yer alan bu tür eş rubailer, Cûdî'nin rubaiyi bir düşünce kalıbının yanında, bir görüntüyü farklı açılardan deneme alanı olarak da kullandığını gösterir.
Kaynakça
- Havva Tok Yıldız, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [1b-43a], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 107 (şiir no. 111; yazma vr. 37a). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116853.pdf
Çevrimiçi kaynaklar
