Özgün Metin
Vezin: Mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlün faʿ (fāʿ)
Allāh tecellīsini tekrār itmez
Bir şeyʾi iki ṣafḥada iẓhār itmez
Āŝār-ı nev-ā-nevdir olan manẓūruñ
Bilmez bunı kim riḳḳat-i āŝār itmez
Günümüz Türkçesiyle
1. Allah tecellisini tekrarlamaz; bir şeyi iki sayfada göstermez.
2. Gördüğün eserler yeni yenidir; bunu, eserlerin inceliğini fark etmeyen bilmez.
Edebî ve Tarihî Yorum
"Tecellîde tekrar yoktur" ilkesi tasavvufta iyi bilinir; Cûdî onu dört mısralık bir şiire çevirir. Allah'ın kendini âlemde gösterişi her an yenidir; hiçbir görüntü bir öncekinin aynısı değildir. Şair bunu bir kitap benzetmesiyle anlatır: Allah bir şeyi iki sayfada göstermez, her sayfa ayrı ve yenidir.
Bu yeniliği görmenin bir duyarlık işi olduğu ikinci beyitte söylenir. Eserler "nev-â-nev", yeni yenidir; ama bunu ancak eserlerin inceliğine, "rikkat"ine dikkat eden bilir. Aynı ağaç, aynı gökyüzü, aynı yüz her gün tekrar ediyor gibi görünür; dikkatli göz ise onlarda her an yeni bir şey bulur. Divandaki tabiat şiirlerinin, bahar levhalarının, saba yeli rubailerinin arkasında bu inancın durduğu düşünülebilir: her an yeni olan bir âlem, her an yeniden seyre değerdir.
Kaynakça
- Havva Tok Yıldız, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [1b-43a], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 109 (şiir no. 119; yazma vr. ). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116853.pdf
Çevrimiçi kaynaklar
