Özgün Metin

Vezin: Mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlün faʿ (fāʿ ) ve Mefʿūlün mefʿūlü mefʿūlü feʿūl ve Mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlü feʿūl

Bed düşmen dōstı nümādır bu cihān
Ḳahrıyla ḳoġar luṭf ile alsa mihmān
Aldanma bugün böyle yüze güldigine
Defʿ eyliyecekdir seni ʿüryān, giryān

Günümüz Türkçesiyle

1. Bu cihan, dost görünen kötü bir düşmandır; misafiri lütufla alsa da kahrıyla kovar.

2. Bugün böyle yüzüne güldüğüne aldanma; seni çıplak ve ağlayarak kovacaktır.

Edebî ve Tarihî Yorum

Evlilik dizisinin ardından gelen dünya rubailerinin ilki, dünyayı bir ev sahibine benzetir. Ev sahibi misafirini lütufla karşılar, ama sonunda kahrıyla kovar; dost görünen kötü bir düşmandır. Bu benzetme, dünyayı bir hana, insanı da orada birkaç gece kalan bir yolcuya benzeten eski geleneğin sert bir çeşitlemesidir.

Son mısra, insanın dünyadan çıkışını doğumundaki hâle bağlar. İnsan dünyaya çıplak ve ağlayarak gelir; dünya da onu "üryân, giryân", çıplak ve ağlayarak kovacaktır. Divanın başka bir rubaisinde doğumda ve ölümde ağlayış ortak bir imge olarak kullanılmıştı; burada aynı imge dünyanın vefasızlığını anlatmak için kullanılır. Bugünkü gülümsemeye aldanmamak, rubainin okura bıraktığı öğüttür.

Kaynakça

  • Havva Tok Yıldız, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [1b-43a], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 114 (şiir no. 136; yazma vr. ). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116853.pdf

Çevrimiçi kaynaklar