Özgün Metin
Vezin: Mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlü feʿūl
Bu bāġçeniñ bergi de var bārı da var
Bülbülleri var gülleri var ḫārı da var
Bu bāġçeyi cāy-ı tenezzühe ṣanma
Ezhār-ı bahārı var ise mārı da var
Günümüz Türkçesiyle
1. Bu bahçenin yaprağı da var, meyvesi de var; bülbülleri var, gülleri var, dikeni de var.
2. Bu bahçeyi bir gezinti yeri sanma; bahar çiçekleri varsa yılanı da var.
Edebî ve Tarihî Yorum
"Var" redifiyle kurulan bu rubai, dünyayı divan şiirinin en sevilen mekânına, bahçeye benzetir ve o bahçenin iki yüzünü birlikte gösterir. İlk beyitte yaprak ile meyve, bülbül ile gül sayılırken mısranın sonunda diken de anılır; güzelliğin yanında onun bedeli hep vardır.
Düşünce ikinci beyitte bir uyarıya dönüşür: bu bahçe yalnızca bir gezinti yeri, bir "cây-ı tenezzüh" değildir. Bahar çiçekleri varsa yılanı da vardır. Yılan imgesi, divanın evlilik rubailerinin sonuncusundaki "hayat yılanı" ile ve cennet bahçesindeki yılan kıssasıyla birlikte düşünülebilir. Rubai, divanın bahar levhalarının neşesini dengeleyen bir uyarı gibidir: güzellik, tehlikesiyle birlikte gelir.
Kaynakça
- Havva Tok Yıldız, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [1b-43a], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 114 (şiir no. 137; yazma vr. ). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116853.pdf
Çevrimiçi kaynaklar
