Özgün Metin
وجّهتُ فؤادی وتوجّهتُ الیک
سلّمتُ بک القلبَ وصلّیتُ علیک
لاالشمسُ تُفاهیکَ ولا البدرُ یُبین
لیی الفلکُ الدائرُ یُبدی مثلیک
Latin harfleriyle okunuşu (okuma bizimdir):
Veccehtu fu'âdî ve teveccehtu ileyk
Sellemtu bike'l-ḳalbe ve ṣalleytu ʿaleyk
Le'ş-şemsu tufâhîke ve le'l-bedru yubîn
Lî'l-feleku'd-dâ'iru yubdî misleyk
Günümüz Türkçesiyle
1. Gönlümü sana çevirdim ve sana yöneldim; kalbimi sana teslim ettim ve sana salât getirdim.
2. Ne güneş seninle boy ölçüşür, ne dolunay (senin gibi) aydınlatır; dönen felek bana senin bir benzerini gösteremez. (Son mısraın okunuşu ve anlamı kesin değildir.)
Edebî ve Tarihî Yorum
"Veccehtu", yüzümü çevirdim: Peygamber'e yönelen ikinci Arapça rubai bu yöneliş ve teslim sözüyle açılır. Kelime, namazın başında okunan ve Hz. İbrahim'in sözü olarak Kur'an'da geçen "Yüzümü gökleri ve yeri yaratana çevirdim" (En'âm 6/79) ifadesini hatırlatır; ama burada yöneliş Peygamber'e, ona duyulan sevgiye ve salâta çevrilmiştir. İlk beyitteki "selemtu" ve "salleytu", teslim oldum ve salât getirdim, kelimeleri aynı ses dokusuyla birbirine bağlanır.
İkinci beyit divan şiirinin bilinen bir karşılaştırmasını kullanır: Peygamber'in güzelliği güneşle ve dolunayla ölçülemez. Peygamber'i dolunaya benzeten eski kasidelerin diline yakın olan bu söyleyiş, burada bir üstünlük iddiasına dönüşür; ne güneş ne ay onunla boy ölçüşebilir. Son mısra, dönen feleğin bir benzerini gösteremeyeceğini söylüyor gibidir, ama tezdeki dizilişte olumsuzluk edatı açıkça görünmez ve okuma kesinleşmez.
Tez Arapça metni yalnız Arap harfleriyle verir, çevirmez. Latin harfli okuma ve çeviri bu yüzden bizimdir; son mısraın ilk kelimesi ve fiilin yapısı başka türlü de okunabilir.
Kaynakça
- Havva Tok Yıldız, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [1b-43a], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 97 (şiir no. 75; yazma vr. ). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116853.pdf
Çevrimiçi kaynaklar
