Özgün Metin
قد کلّمک اللهُ بطورٍ اوحَی
اِن نطقُکَ الاّ هو وحیٌ
ما تلک علی الارض رواسیِ جَبَلٍ
الاّ وهی المنبرُ واللهُ دحَی
Bu sayfa için yapılan Latin harfli okuma:
Ḳad kellemeke'llâhu bi-ṭûrin evḥâ
İn nuṭḳuke illâ hüve vaḥyun
Mâ tilke ʿale'l-arḍi revâsî cebelin
İllâ ve hiye'l-minberu va'llâhu deḥâ
Günümüz Türkçesiyle
1. Allah seninle bir dağda konuştu ve vahyetti; senin konuşman ancak bir vahiydir.
2. Yeryüzündeki şu sabit dağlar ancak birer minberdir; yeri döşeyen de Allah'tır. (İkinci mısraın vezni eksik görünür; okuma ve anlam bize aittir.)
Edebî ve Tarihî Yorum
Bir önceki Türkçe rubaide başlayan na't çizgisi bu Arapça dörtlükte sürer; hitap yine Peygamber'edir. İlk mısra vahyin bir dağda başladığını söyler; Hira'da inen ilk vahiy ve Musa'nın Tûr'da Allah'la konuşması bu tek mısrada birleşir gibidir. İkinci mısra, Necm suresindeki "O hevadan konuşmaz; onun sözü ancak bildirilen bir vahiydir" (53/3-4) ayetinin özetidir.
İkinci beyit beklenmedik bir imge kurar. Kur'an'da dağlar yeryüzünü sabit tutan "revâsî", ağırlıklar olarak anılır; şair onların aslında birer minber olduğunu söyler. Vahiy dağda inmiştir; öyleyse yeryüzünün dağları, vahyin okunduğu kürsülere benzer. Son kelime "deḥâ", yeryüzünü yayıp döşemek anlamına gelir ve Nâziât suresindeki "Ardından yeri döşedi" (79/30) ayetine bağlanır.
Tezdeki Arapça metin harekeli olarak dizilmiştir; ikinci mısra ötekilere göre kısa görünür ve vezne tam oturmaz. Latin harfli okuma da Türkçe karşılık da tezde bulunmaz, burada hazırlanmıştır ve bir yanılma payı taşır.
Kaynakça
- Havva Tok Yıldız, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [1b-43a], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. None (şiir no. 73; yazma vr. 34a). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116853.pdf
Çevrimiçi kaynaklar
