Özgün Metin
Vezin: Mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlün faʿ(fāʿ) ve Mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlü feʿūl
Dünyāda naṣībiñ ne ise celbine baḳ
“Lā tense naṣībik” didi peyġamber ḥaḳ
Dünyā neme lāzım diye itme ihmāl
Bir mesʾeledir emr-i maʿāş eñ muġlaḳ
Günümüz Türkçesiyle
1. Dünyadaki nasibin ne ise onu elde etmeye bak; "Nasibini unutma" dedi Hak (ve) Peygamber.
2. "Dünya neme lazım" diyerek ihmal etme; geçim işi en çetin meseledir.
Edebî ve Tarihî Yorum
Dünyadan el çekmeyi öğütleyen şiirlerin yanında bu rubai, gerçekçi bir sesle onları dengeler. Kur'an'daki "Allah'ın sana verdiği şeylerle ahiret yurdunu ara, dünyadan da nasibini unutma" (Kasas 28/77) ayetinin "lâ tense nasîbek" sözü, rubainin dayanağıdır; şair bu sözü Hak'ın ve Peygamber'in bir buyruğu olarak anar.
Tasavvufi bir kayıtsızlık gibi görünebilecek "dünya neme lazım" tavrına ikinci beyit karşı çıkar. Geçim, "emr-i maâş", şaire göre en çetin meselelerden biridir ve ihmal edilemez. Evlilik ve aile yükü üzerine şakalı rubailerin ve gurbette evlenenin hâlini anlatan dörtlüklerin hemen ardından gelen bu rubai, şairin hayatın maddi yükünü de ciddiye aldığını gösterir. Dünyanın geçiciliğini sık sık anlatan bir şairin geçimi önemsemesi, çelişkiden çok divanın genel tavrındaki ölçü duygusunu gösterir.
Kaynakça
- Havva Tok Yıldız, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [1b-43a], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 118 (şiir no. 148; yazma vr. ). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116853.pdf
Çevrimiçi kaynaklar
