Özgün Metin

Vezin: Mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlün faʿ (fāʿ) ve Mefʿūlü mefāʿīlü mefāʿīlü feʿūl

Īmān ki livāʾ-i ḥamd-i peyġamberdir
Taḥtındakine ẓıll-ı ṣafā-güsterdir
Dünyāda bu sancāġa göñüllü yazılan
Hep nāmzed-i salṭanat-ı muḥaşşerdir

Günümüz Türkçesiyle

1. İman, Peygamber'in hamd sancağıdır (livâü'l-hamd); altındakine safa gölgesi yayar.

2. Dünyada bu sancağa gönüllü yazılan, hep mahşerin saltanatına adaydır.

Edebî ve Tarihî Yorum

"Livâü'l-hamd", hamd sancağı, bir hadise dayanan imgedir ve rubainin merkezinde durur. Hadise göre kıyamet günü hamd sancağı Peygamber'in elinde olacak ve Âdem'den başlayarak bütün peygamberler onun altında toplanacaktır. Cûdî bu sancağı imanın kendisiyle eşleştirir: iman, altında duranlara bir safa gölgesi yayan sancaktır.

İkinci beyitte askerlik ve seçim dilinden alınmış iki kelime göze çarpar. Bu sancağa "gönüllü yazılan" kişi, "nâmzed-i saltanat-ı mahşer", mahşerin saltanatına adaydır. Gönüllü yazılmak, on dokuzuncu yüzyıl sonu ve yirminci yüzyıl başının savaş yıllarında sık duyulan bir ifadeydi; "nâmzed", aday kelimesi de divanın başka bir münacatında fenâya adaylık için kullanılmıştı. Eski bir hadis imgesi, böylece şairin kendi çağının diliyle yeniden söylenmiş olur.

Kaynakça

  • Havva Tok Yıldız, Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (İnceleme-Metin-Sözlük) [1b-43a], Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun 2017, s. 119 (şiir no. 153; yazma vr. 40b). http://libra.omu.edu.tr/tezler/116853.pdf

Çevrimiçi kaynaklar