"Oğlan ne sallanıyon / Zerdali dalı mısın": türkü bir kızın takılmasıyla açılır, salınarak yürüyen, dönüp dönüp bakan delikanlıya "benden sevdalı mısın" diye sorar. Amasya merkeze bağlı Yeşilöz köyünden Orhan Dişli'nin sesinden Necdet Kurt derlemiş ve notaya almıştır. Sözler anonimdir. TRT repertuvarına girmeyen türkü, Repertükül arşivinde 746 numarada kayıtlıdır; bu numara TRT'ye ait değildir.

Künye

  • Arşiv no: Repertükül arşivi 746 (TRT numarası değildir)
  • Yöre: Amasya, Yeşilöz köyü (Merkez ilçe)
  • Kaynak kişi: Orhan Dişli; icra da kaynak kişiye aittir
  • Derleyen ve notaya alan: Necdet Kurt
  • Derleme tarihi: kayıtta yoktur
  • Makamsal dizi: Hüseyni; karar ve bitiş sesi La
  • Usul: 4/4
  • Ses alanı: pesi La, tizi Sol
  • Konusu: aşk ve sevda
  • Söz ve müzik: anonim; nota kaynak kişiden alınmıştır
  • Kaynak bağlantısı: TRT kaydı olmadığından künye ve sözler için Repertükül'deki nota kaydı

Sözleri

Sözler kayıttaki biçimiyle, büyük harften küçük harfe çevrilerek verilmiştir. Her dörtlüğün ardından "Yâr oğlan oğlan oğlan" bağlantısı gelir.

Oğlan ne sallanıyon
Zerdali dalı mısın
Dönüp dönüp bakıyon
Benden sevdalı mısın
Yar oğlan oğlan oğlan
Armut dalda asılsın
Aslan yarim nasılsın
İkimizin sevdası
Gazelteye basılsın
Yar oğlan oğlan oğlan

"Sallanıyon" ve "bakıyon", yöre ağzında sallanıyorsun ve bakıyorsun demektir. Kız, rüzgârda sallanan bir kayısı dalına benzettiği oğlana neden öyle salındığını, dönüp dönüp kendisine neden baktığını sorar ve ona sevdalı olup olmadığını merak eder. İkinci dörtlükte ilk iki dize asıl söze ses hazırlar; armut dalda asılı dursun, aslan yârim, nasılsın. Son iki dizedeki dilek türkünün en çok akılda kalan yeridir: ikisinin sevdası gazeteye basılsın, yani herkesin duyacağı kadar açık olsun. "Gazelte", gazetenin halk ağzındaki söylenişidir.

Hikâyesi

Türkünün nerede, kimin için yakıldığına dair yayımlanmış bir anlatı yoktur. "Gazete" kelimesinin sözlere girmiş olması, metnin bugünkü biçimini gazetenin köylerde bilindiği bir döneme bağlar; ama bu, yakılış tarihi hakkında bir bilgi vermez. Kayıt, derleme yılını da yazmamıştır.

Müzikal Özellikleri

Hüseyni dizisinde, La sesinde karar veren dört zamanlı bir kırık havadır. Ezgi La'dan bir oktavın hemen altındaki Sol'e kadar çıkar; ses genişliği hanesi kayıtta boş bırakılmıştır. Kısa, yedi heceli dizeler ve her dörtlükten sonra tekrarlanan "oğlan oğlan oğlan" bağlantısı türküye oyun havasına yakın, takılmalı bir söyleyiş verir. Nota üzerine yayımlanmış bir çözümleme bulunamadı.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Notaya kaynaklık eden ses Orhan Dişli'nindir. Necdet Kurt'un adı aynı arşivde Yeşilöz köyüne bağlı başka bir eserde de geçer: sözünü ve ezgisini kendisinin yaptığı "Ele Verdim Ele Verdim" adlı ağıt. Türküyü sonradan okuyan sanatçılara ya da plaklara dair bir kayda rastlanmadı.

Amasya türkülerine genel bir bakış için Yeşilırmak'ın Ezgisi okunabilir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar