Özgün Metin

Vezin: Mefʿûlü fâʿilâtü mefâʿîlü fâʿilün (vezin tespiti bizimdir)

Tâ seyre çıḳdı ġayr ile serv-i revânumuz
Andan beri oturmadı yirine cânumuz

Günümüz Türkçesiyle

1. Salınarak yürüyen servimiz (sevgilimiz) rakiple gezintiye çıktığından beri canımız yerine oturmadı (bir an huzur bulmadı).

Edebî ve Tarihî Yorum

Yürüyen Servi, Oturmayan Can

Yürümek ile oturmak, beyitte birbirinin karşısına konmuş iki fiildir. Divan şiirinde boylu, salınan sevgili "serv-i revân", yani yürüyen servi diye anılır. Servi yerinden kalkıp rakiple birlikte gezintiye çıkınca âşığın canı da yerinde duramaz olur; "can yerine oturmamak" deyimi huzursuzluğu anlatırken servinin hareketine bir karşılık verir. Ağacın yürümesi ile canın oturamaması bir tezat kurar ve beyit bu tek imgeyle tamamlanır.

Tercî' mi, Matla mı

Hüsameddin bu beyti Refîkî'nin zamane hakkındaki meşhur tercî'-bendinin tercî' beyti, yani her bendin sonunda tekrarlanan beyti olarak tanıtır. Oysa Sehî, Latîfî ve Beyânî o manzumenin tercî' beytini "Bu zamân bir ʿaceb zamân oldı / Yaḫşılıḳlar ḳamu yamân oldı" diye verir; Kınalızâde de kelimeyi "cihân" yaparak aynı beyti kaydeder. Latîfî ve Kınalızâde "Tâ seyre çıḳdı" beytini zamane şikâyetiyle ilgisi olmayan, ayrı bir örnek olarak aktarır. Beytin iki mısraının da kafiyeli olması, bir gazelin matlaı olduğunu düşündürür; vezni de tercî'-bendin vezninden farklıdır. Hüsameddin'in burada iki ayrı bilgiyi birleştirdiği anlaşılıyor. Tercî'-bendin kendisine bu kategoride ayrı bir sayfa ayrılmıştır; tezkirelerin şair hakkında söyledikleri ise Refîkî Ali Çelebi (İbrîzâde) başlığı altında toplanmıştır.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Resmî kaynaklar

Çevrimiçi kaynaklar