Özgün Metin

Vezin: Mefâʿîlün mefâʿîlün mefâʿîlün mefâʿîlün (vezin tespiti bizimdir)

Latîfî neşrindeki Arap harfli metin (neşirde گ harfi ک biçiminde dizilmiştir):

بدل نی فکر سیر کل نه کلکشت چمن دارم
ازان روزی که در کوی سمنبویی وطن دارم

Latin harfleriyle okunuşu (okuma bizimdir):

Be-dil ne fikr-i seyr-i gül ne gül-geşt-i çemen dârem
Ez-ân rûzî ki der kûy-i semen-bûyî vatan dârem

Günümüz Türkçesiyle

1. Yasemin kokulu bir sevgilinin mahallesini vatan edindiğim günden beri gönlümde ne gül seyretme düşüncesi var ne de çimende gezinme isteği.

Edebî ve Tarihî Yorum

Farsça Bir Nazire

Refîkî'nin şiirinden günümüze kalan tek Farsça örnek bu matladır. Latîfî onu, Acem şairlerinin emîri saydığı Emîr Hüsrev-i Dihlevî'ye yazılmış nazirelerden biri olarak tanıtır. Hindistan'da yaşamış bu XIII-XIV. yüzyıl şairinin Osmanlı şiir meclislerinde örnek alınan üstatlardan olduğu biliniyor; ancak Latîfî Refîkî'nin hangi gazeline nazire yazdığını söylemez ve model gazeli burada tespit edemedik. Hüsameddin, Refîkî'nin üç dilde kaside ve gazeller içeren bir divanı olduğunu yazar. Farsça kısmın varlığını gösteren elde başka bir parça yoktur.

Bahçeden Vazgeçen Âşık

Beyit, âşığın bahar eğlencelerinden el çekmesini anlatır. Gül seyri ve çimende gezinti, divan şiirinde bahar meclislerinin bilinen işleridir. Âşık bunlara artık ihtiyaç duymaz, çünkü yasemin kokulu bir sevgilinin sokağını vatan edinmiştir; bahçenin bütün kokusu ve güzelliği o sokakta bulunmaktadır. "Semen-bû", yasemin kokulu demektir ve gülün karşısına başka bir çiçek koyarak tercihi koku üzerinden yapar. Matlanın kafiyesi "çemen" ile "vatan", redifi "dârem"dir. Neşrin dipnotu beytin anlamını "Yasemin kokulu bir sevgilinin bulunduğu yeri vatan tuttuğundan beri gönlüm, ne güzelleri seyretmek ister ne de bahçede dolaşmayı" diye verir; "gül" burada güzeller anlamında da okunabilir. Hüsameddin'in e-kitabındaki Arap harfli metin dökümde bozulduğu için Latîfî'nin basılı metni esas alınmıştır. Hüsameddin'in üç dilli divandan söz eden kaydı Refîkî Ali Çelebi (İbrîzâde) yazısında aktarılmıştır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar