Özgün Metin

Vezin: Mef'ûlü mefâîlü mefâîlü feûlün

Yandım o perî peykere ḥayfâ ele geçmez
Eyler se de baḳışları îmâ ele geçmez

Günümüz Türkçesiyle

1. O peri yüzlü güzele yandım; yazık ki ele geçmez. Bakışları göz kırpıp işaret etse bile o güzel ele geçmez.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Beyit bir kalenderînin ilk beytidir. Kalenderî, aruzla yazılan ve halk şiiri ortamında da sevilen, çoğunlukla "mef'ûlü mefâîlü mefâîlü feûlün" kalıbıyla söylenen bir nazım türüdür; bu beyit de o kalıba uyar. Vezin tespiti bizimdir. Redif "ele geçmez", kafiye "ḥayfâ" ile "îmâ" kelimelerindeki "-â" sesidir.

Anlam ve Söz Sanatları

"Perî peyker", peri yüzlü, sevgilinin insanüstü güzelliğini anlatan yaygın bir sıfattır ve peri gibi gözden kaçan, yakalanamayan bir varlığı da çağrıştırır. Redif bu çağrışımı pekiştirir: güzel, işaretler verse de ele geçmez. İkinci mısradaki "îmâ", bakışın sözsüz dilidir; sevgilinin bakışları umut verir, ama umut gerçekleşmez. "Yandım" ile başlayan söyleyiş ve "ḥayfâ" ünlemi beyte halk şiirine yakın, içten bir ton katar.

Tarihî Bağlam

Beyit, Metin Hakverdioğlu'nun 2019'da yayımladığı Merzifon Cönkü'nden alınmıştır. Hakverdioğlu bu el yazması mecmuayı kendi kütüphanesine Merzifon'dan kazandırmış, Sabrî'nin şiirlerine cönkte ayrı bir gazeliyat bölümü ayrıldığını tespit etmiştir. Makalede cönkteki şiirlerin yalnız ilk nazım birimleri verildiği için şiirin bu beyitten sonrasını göremiyoruz. Hakverdioğlu şiirin Orhan Bilgin'in 1992 tarihli divan neşrinde 47. sayfada bulunduğunu not eder; cönkteki yeri 74. sayfadır. Bilgin'in kitabına ulaşılamadığı için tam metin burada verilememiştir. Cönkü Sabrî'nin çevresinden bir Merzifonlu şairin, büyük ihtimalle Fethî'nin derlediği düşünülür; şiirin bu derlemeye girmesi, Sabrî'nin sözlerinin ölümünden sonra da Merzifon'da okunduğunu gösterir. Şairin hayatı ve öteki şiirleri için Eyüb Sabrî yazısına bakılabilir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar