Özgün Metin

Vezin: Mef'ûlü mefâîlü mefâîlü feûlün

İncitme beni ey güzelim cevriňi az it
Gâh va‘d ü viṣâl eyle bana gâhice naz it

Günümüz Türkçesiyle

1. Ey güzelim, beni incitme, eziyetini azalt. Bazen bana kavuşma vaadinde bulun, bazen de naz et.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Beyit bir kalenderînin matlaıdır ve "mef'ûlü mefâîlü mefâîlü feûlün" kalıbına uyar; vezin tespiti bizimdir. Redif "it" (et), kafiye "az" ile "naz" kelimeleridir. Cönkte bir önceki kalenderîyle aynı sayfada kayıtlıdır; Bilgin neşrinde de Sabrî'nin "Yâ Rab bu ḳuluň" diye başlayan kalenderîsiyle aynı sayfada yer alır.

Anlam ve Söz Sanatları

Âşık burada sevgiliden ne tam kavuşma ne tam ayrılık ister, ikisinin dengesini ister. "Cevr", sevgilinin âşığa eziyetidir; şair onun bütünüyle bitmesini değil azalmasını diler. İkinci mısradaki "gâh ... gâhice" tekrarı, vaat ile naz arasında gidip gelen bir ilişkiyi kurar; nazın kendisi de divan şiirinde sevgilinin güzelliğinin bir parçası sayılır. Konuşma diline yakın, emir kipleriyle kurulmuş söyleyiş, beyte samimî ve biraz da şakacı bir hava verir.

Tarihî Bağlam

Beyit, Metin Hakverdioğlu'nun 2019'da yayımladığı Merzifon Cönkü'nden alınmıştır. Hakverdioğlu bu el yazması mecmuayı kendi kütüphanesine Merzifon'dan kazandırmış, Sabrî'nin şiirlerine cönkte ayrı bir gazeliyat bölümü ayrıldığını tespit etmiştir. Makalede cönkteki şiirlerin yalnız ilk nazım birimleri verildiği için şiirin bu beyitten sonrasını göremiyoruz. Hakverdioğlu şiirin Orhan Bilgin'in 1992 tarihli divan neşrinde 46. sayfada bulunduğunu not eder; cönkteki yeri 74. sayfadır. Bilgin'in kitabına ulaşılamadığı için tam metin burada verilememiştir. Cönkü Sabrî'nin çevresinden bir Merzifonlu şairin, büyük ihtimalle Fethî'nin derlediği düşünülür; şiirin bu derlemeye girmesi, Sabrî'nin sözlerinin ölümünden sonra da Merzifon'da okunduğunu gösterir. Şairin hayatı ve öteki şiirleri için Eyüb Sabrî yazısına bakılabilir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar