Özgün Metin

Vezin: Fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün

Âh kim sevdim diyü ol mâh-rûy-ı enveri
Başıma ol dem nihâd oldı belânıň efseri

Günümüz Türkçesiyle

1. Ah, o en parlak ay yüzlüyü sevdim diye, o an başıma belanın tacı konuldu.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Beyit bir gazelin matlaıdır ve "fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün" kalıbıyla yazılmıştır; vezin tespiti bizimdir. Kafiye "enveri" ile "efseri" kelimelerindeki "-eri" sesidir; matlada ayrı bir redif görülmez.

Anlam ve Söz Sanatları

Beytin çekirdeği, sevmenin bedelinin bir taç gibi başa konan belâ olmasıdır. "Mâh-rûy", ay yüzlü, sevgilinin parlaklığını anlatır; "enver", en nurlu, bu parlaklığı en üst dereceye taşır. İkinci mısradaki "belânıň efseri", belanın tacı, ince bir tezat kurar: taç onur ve hükümranlık işaretidir, ama âşığın başına konan taç bir beladır. Aşk acısını âşığın yüceliği sayan divan anlayışı içinde bu taç bir rütbe olarak da okunabilir; bu yorum bizimdir. "Ol dem" sözü, sevginin itirafıyla felaketin aynı anda geldiğini vurgular.

Tarihî Bağlam

Beyit, Metin Hakverdioğlu'nun 2019'da yayımladığı Merzifon Cönkü'nden alınmıştır. Hakverdioğlu bu el yazması mecmuayı kendi kütüphanesine Merzifon'dan kazandırmış, Sabrî'nin şiirlerine cönkte ayrı bir gazeliyat bölümü ayrıldığını tespit etmiştir. Makalede cönkteki şiirlerin yalnız ilk nazım birimleri verildiği için şiirin bu beyitten sonrasını göremiyoruz. Hakverdioğlu şiirin Orhan Bilgin'in 1992 tarihli divan neşrinde 23. sayfada bulunduğunu not eder; cönkteki yeri 76. sayfadır. Bilgin'in kitabına ulaşılamadığı için tam metin burada verilememiştir. Cönkü Sabrî'nin çevresinden bir Merzifonlu şairin, büyük ihtimalle Fethî'nin derlediği düşünülür; şiirin bu derlemeye girmesi, Sabrî'nin sözlerinin ölümünden sonra da Merzifon'da okunduğunu gösterir. Şairin hayatı ve öteki şiirleri için Eyüb Sabrî yazısına bakılabilir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar