Özgün Metin

Vezin: Mefâîlün mefâîlün mefâîlün mefâîlün

Severseň ger dilâ bir dilber-i derdân-ı devrân sev
Melâḥat gülşeninde zîb-nevres verd-i ḫandân sev

Günümüz Türkçesiyle

1. Ey gönül, seveceksen zamanenin eşsiz bir güzelini sev. Güzellik bahçesinde yeni açmış, süslü ve gülümseyen bir gülü sev.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Beyit, aruzla yazılmış bir semainin ilk beytidir ve "mefâîlün mefâîlün mefâîlün mefâîlün" kalıbına uyar; vezin tespiti bizimdir. Redif "sev", kafiye "devrân" ile "ḫandân" kelimelerindeki "-ân" sesidir. Aruzlu semai, halk şiirinin semai türünün aruz kalıplarıyla söylenen biçimidir ve âşıkların da divan şairlerinin de kullandığı bir türdür.

Anlam ve Söz Sanatları

Şair burada kendi gönlüne öğüt verir: sevecekse en güzelini sevsin. "Dilber-i derdân-ı devrân" tamlaması cönk okumasıyla verilmiştir; "derdân" kelimesi bu biçimiyle açık bir anlam vermez ve büyük ihtimalle "dürdâne" ya da "dürdân", yani inci tanesi kelimesiyle ilgilidir. Bu okumaya göre sevgili "zamanın incisi" olarak anılır; okuma ve anlam bizimdir. İkinci mısrada güzellik bir gül bahçesine, sevgili de o bahçede gülen bir gonca güle benzetilir; "verd-i ḫandân", gülen gül, açılmış gülün divan şiirindeki adıdır. "Zîb-nevres" ise süslü ve yeni yetişmiş anlamlarını birleştirir.

Tarihî Bağlam

Beyit, Metin Hakverdioğlu'nun 2019'da yayımladığı Merzifon Cönkü'nden alınmıştır. Hakverdioğlu bu el yazması mecmuayı kendi kütüphanesine Merzifon'dan kazandırmış, Sabrî'nin şiirlerine cönkte ayrı bir gazeliyat bölümü ayrıldığını tespit etmiştir. Makalede cönkteki şiirlerin yalnız ilk nazım birimleri verildiği için şiirin bu beyitten sonrasını göremiyoruz. Hakverdioğlu şiirin Orhan Bilgin'in 1992 tarihli divan neşrinde 38. sayfada bulunduğunu not eder; cönkteki yeri 77. sayfadır. Bilgin'in kitabına ulaşılamadığı için tam metin burada verilememiştir. Cönkü Sabrî'nin çevresinden bir Merzifonlu şairin, büyük ihtimalle Fethî'nin derlediği düşünülür; şiirin bu derlemeye girmesi, Sabrî'nin sözlerinin ölümünden sonra da Merzifon'da okunduğunu gösterir. Şairin hayatı ve öteki şiirleri için Eyüb Sabrî yazısına bakılabilir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar