Özgün Metin

Vezin: Mef'ûlü mefâîlü mefâîlü feûlün

Misliň bulamam ey güzelim dehrde teksin
Sen ṣûret-i âdemde velî şûḫ-ı meleksin

Günümüz Türkçesiyle

1. Ey güzelim, dünyada senin benzerini bulamam, teksin. Sen insan kılığındasın, ama aslında şakacı, cilveli bir meleksin.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Beyit bir kalenderînin matlaıdır ve "mef'ûlü mefâîlü mefâîlü feûlün" kalıbına uyar; vezin tespiti bizimdir. Redif "-sin", kafiye "tek" ile "melek" kelimeleridir.

Anlam ve Söz Sanatları

Beyit sevgilinin eşsizliğini iki adımda söyler. İlk mısra onun dünyada bir benzeri olmadığını, ikinci mısra bunun nedenini açıklar: sevgili insan değil, insan suretine girmiş bir melektir. "Ṣûret-i âdem", insan kılığı, ile "melek" arasındaki karşıtlık, görünüş ile öz ayrımına dayanır. "Şûḫ" sıfatı ise meleğe beklenmedik bir nitelik ekler: bu melek ağırbaşlı değil şakacı ve cilvelidir. Bu küçük kayma beyte halk şiirine yakın bir sıcaklık verir ve kalenderî türünün hafif, oynak havasına uyar.

Tarihî Bağlam

Beyit, Metin Hakverdioğlu'nun 2019'da yayımladığı Merzifon Cönkü'nden alınmıştır. Hakverdioğlu bu el yazması mecmuayı kendi kütüphanesine Merzifon'dan kazandırmış, Sabrî'nin şiirlerine cönkte ayrı bir gazeliyat bölümü ayrıldığını tespit etmiştir. Makalede cönkteki şiirlerin yalnız ilk nazım birimleri verildiği için şiirin bu beyitten sonrasını göremiyoruz. Hakverdioğlu şiirin Orhan Bilgin'in 1992 tarihli divan neşrinde 29. sayfada bulunduğunu not eder; cönkteki yeri 90. sayfadır. Bilgin'in kitabına ulaşılamadığı için tam metin burada verilememiştir. Cönkü Sabrî'nin çevresinden bir Merzifonlu şairin, büyük ihtimalle Fethî'nin derlediği düşünülür; şiirin bu derlemeye girmesi, Sabrî'nin sözlerinin ölümünden sonra da Merzifon'da okunduğunu gösterir. Şairin hayatı ve öteki şiirleri için Eyüb Sabrî yazısına bakılabilir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar