Özgün Metin
Vezin: Müstef‘ilün fa‘ūlün müstef‘ilün fa‘ūlün
Manẓūruñ olsun ey dil ḫaṭṭ ol o ḫāl-i şeb-gūn
Meşhūduñ olmadı ise Ḳaraḥiṣār Afyon
Günümüz Türkçesiyle
1. Ey gönül, Afyon Karahisarı'nı görmediysen, o ayva tüyü ve o gece renkli ben senin seyir yerin olsun.
Edebî ve Tarihî Yorum
Karahisar bu kez tam adıyla anılır: Karahisar-ı Afyon, bugünkü Afyonkarahisar; 9. matlada Akşehir ile karşılaştırılan şehir budur. Şehrin adı iki parçasıyla da şairin işine yarar. "Kara hisar" kara kale demektir ve sevgilinin yüzündeki kara tüyü karşılar; "afyon" ise şehrin çevresinde yetiştirilen haşhaştan elde edilen maddedir ve küçük, kara bir hap olarak bilinir. Sâhib'in 83. gazelinde de ben, afyon hapına benzetilmişti. Böylece tüy kara hisar, gece renkli ben de afyon olur; o şehri görmemiş olan gönül, sevgilinin yüzüne bakarak onu görmüş sayılır.
Tezde 9. matlaın hemen ardından gelen beyit, o matla gibi yalnız İstanbul Üniversitesi'nin T. 738 yazmasında yer alır; iki beytin aynı şehir adı üzerine kurulması, bunların aynı zamanda ya da aynı oyunun devamı olarak yazıldığını düşündürür, ama nüsha bu konuda bir açıklama vermez. Neşirde ilk mısradaki "ol" kelimesi bir baskı hatasıyla "o" ve yanında bir ünlem işareti olarak basılmıştır.
Kaynakça
- Meral Topal, Pîrî-zâde Mehmed Sâhib Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Divanı'nın Tenkitli Metni, Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ 2004, s. 226, matla‘ 10 (İÜ Ktp. T. 738, vr. 3b). https://openaccess.firat.edu.tr/handle/11508/16014
Çevrimiçi kaynaklar
