Özgün Metin
Vezin: Fe‘ilātün fe‘ilātün fe‘ilātün fe‘ilün
Ṣoḥbet-i ṣāḥib-i ‘irfānda taḳṣīr itme
Her ġalaṭ resmi göñül levḥine taḥrīr itme
Günümüz Türkçesiyle
1. İrfan sahibinin sohbetinde kusur etme; her yanlış çizgiyi gönül levhasına yazma.
Edebî ve Tarihî Yorum
Mahlas bu öğüt beytinde bir tamlamanın içine saklanmıştır. "Sâhib-i irfân", bilgi ve anlayış sahibi demektir; aynı tamlama "irfan sahibi Sâhib" diye de okunabilir. Şair okura, irfan sahibinin, belki de kendisinin, sohbetinde kusur etmemesini öğütler. Bu tür bir mahlas oyunu Sâhib'in 21. matlaında da görülür; orada mahlas "Sâhib-makâl" (söz sahibi) tamlamasına gizlenmişti.
İkinci mısra gönlü bir yazı levhasına benzetir. Levhaya yazılan her çizgi orada kalır; bu yüzden gönle de her yanlış şekil, her hatalı düşünce yazılmamalıdır. "Tahrîr" yazmak, "resm" çizgi, şekil demektir; Sâhib'in divanında yazı ve yazı takımı imgeleri sıkça bir ahlak öğüdünün aracı olur. İki mısraın da "itme" (etme) ile bitmesi, beyte bir yasaklar listesi havası verir. Beyit yalnız T. 738 numaralı yazmada kalmıştır.
Kaynakça
- Meral Topal, Pîrî-zâde Mehmed Sâhib Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Divanı'nın Tenkitli Metni, Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ 2004, s. 230, matla‘ 23 (İÜ Ktp. T. 738, vr. 4b). https://openaccess.firat.edu.tr/handle/11508/16014
Çevrimiçi kaynaklar
