Türkiye Öğretmenler Bankası'nın genel müdürlüğüne kadar yükselen Sami Ayhan, mesleği bankacılık olduğu hâlde şiiri hiç bırakmadı. 1929'da Gümüşhacıköy'de doğan bu Cumhuriyet dönemi şairi kimi yazılarında M. Sami Ayhan imzasını kullandı. Hakkında bugün okunabilen derli toplu bilgi, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü'nde Necati Tonga'nın yazdığı kısa maddeden ve bu maddenin dayandığı, yakın arkadaşı Halil Soyuer'in hatıralarından ibarettir. Tek şiir kitabı 1970'lerin başında Ankara'da basılmış, şiirlerinin çoğu ise yazı işlerini yürüttüğü Çaba dergisinin sayfalarında kalmıştır.

Hayatı

Gümüşhacıköy'de dünyaya gelen Sami Ayhan, yükseköğrenimini Ankara'da Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde yaptı. Mezuniyetinden sonra bankacılığa yöneldi ve Öğretmenler Bankası'nda genel müdürlüğe kadar yükseldi. Ardından Türksan Holding'e geçti; 1966'da bu şirketin görevlendirmesiyle Almanya'ya gitti. Almanya'da çalışan Türk işçilerine dair izlenimlerini daha sonra bazı şiirlerine taşıdı. Bir süre sonra Türksan'dan ayrılarak ticarete atıldı.

Mesleki birikimini bir kitapta da topladı: Türkiye'de Para ve Merkez Bankacılığı 1971'de yayımlandı. Ömrünün son yıllarında evlendiği kaydedilir. 19 Mart 1982'de Ankara'da öldü. Gümüşhacıköy ile bağı, maddede verilen doğum yerinden ibarettir; çocukluğunu ve ilk gençliğini nerede geçirdiği, ilçeyle sonraki ilişkisi hakkında elimizdeki kaynaklarda bilgi yoktur.

Edebî Hayatı ve Eserleri

Şiir yazmaya Siyasal Bilgiler'de öğrenciyken başladı. Yine de ilk kitabı şiir türünde olmadı: 1955'te Ankara'da Güney Matbaacılık'ta basılan Portre Yazılarla Atatürk, eser listesinde deneme olarak kayıtlıdır. Edebiyat çevresiyle asıl bağını Çaba dergisi kurdu. Halil Soyuer'in yönetiminde 1966-1969 yılları arasında Ankara'da çıkan bu aylık sanat ve edebiyat dergisinin yazı işleri müdürlüğünü Sami Ayhan üstlendi; şiirlerini de en çok bu dergide yayımladı. Dergideki şiirlerini daha sonra Şiirler adıyla tek kitapta topladı.

Bu kitabın tarihi kaynağın kendi içinde iki türlü verilir. Maddenin metni kitabın 1971'de çıktığını söyler; aynı maddenin eser listesi ise Şiirler'i 1970 tarihiyle ve Ankara'da Nüve Matbaası baskısı olarak kaydeder. Soyuer'in maddede aktarılan hatırası da 1970 yılını verir. Kitabın künyesi görülmediği için hangisinin doğru olduğu buradan söylenemez; iki tarihi birden anmak en doğru yol olur.

Ayhan şiirlerini çoğunlukla serbest ölçüyle yazdı. Aşk, toplumsal meseleler, tabiat ve Atatürk sevgisi bu şiirlerin başlıca konularıdır; Almanya'da tanıdığı Türk işçileri de bunlara eklenir. Soyuer, Anılarla Şairler Albümü'nde arkadaşının şiirine yön veren duyarlığı şöyle anlatır:

Sami Ayhan, sanki anasından toplum için doğmuştu. Toplumun dertlerini dert edinmişti kendisine. Çemişkezek'in bir dağ köyünde at sırtında şehre getirilen bir yaralının kanı Sami'nin içine akardı. 1970 yılında yayımladığı Şiirler adındaki kitabı böyle kanayan şiirlerle doludur.

Soyuer'in tanıklığı bir arkadaşın sözüdür ve şiiri değerlendirmekten çok şairin karakterini anlatır. Yine de bankacı kimliğiyle bu toplumcu duyarlık arasındaki mesafeyi göstermesi bakımından değerlidir. Kaynaktan çıkan tabloya göre genel müdürlüğe kadar yükselmiş bir yöneticinin şiirinde ağır basan, uzak bir dağ köyünün yaralısıdır; şiirler görülmeden bu yargı ancak Soyuer'in sözüne dayanabilir.

Şiiri

Telif notu: Şair 1982'de hayatını kaybettiğinden eserleri 2052 yılı sona erene dek telif hakkıyla korunur; bu süre içinde şiirleri sitemizde ayrı sayfalarda yayımlanamamaktadır.

Telif sınırı içinde kısa bir alıntı verilebilirdi; ancak Sami Ayhan'ın şiirlerinden yayımlanmış bir örneğe ulaşılamamıştır. Şiirler kitabı ve Çaba dergisinin sayıları görülmedi, kaynak madde de şairden mısra aktarmaz. Şiirin niteliği hakkında söylenebilecek olan, yukarıda anılan konular ve Soyuer'in hükmüyle sınırlıdır.

Kronoloji

1929: Gümüşhacıköy'de doğar.

1955: Portre Yazılarla Atatürk Ankara'da yayımlanır.

1966: Türksan Holding'in görevlendirmesiyle Almanya'ya gider. Halil Soyuer yönetimindeki Çaba dergisi aynı yıl Ankara'da çıkmaya başlar; Ayhan 1969'a kadar süren yayın döneminde derginin yazı işleri müdürüdür.

1970: Şiirler Ankara'da Nüve Matbaası'nda basılır (maddenin metnine göre 1971).

1971: Türkiye'de Para ve Merkez Bankacılığı yayımlanır.

1982: 19 Mart'ta Ankara'da ölür.

Kaynakça

  • Necati Tonga, "Sami Ayhan", Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, 02.04.2018 (güncelleme 12.11.2020). https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/sami-ayhan
  • Halil Soyuer, Anılarla Şairler Albümü I, Ankara: Ankara Basım Sanayi, 1982, s. 45 (Tonga aktarımıyla).

Çevrimiçi kaynaklar