Başındaki "Amasya" sözü bu kaydı aynı yazın öbür üç ayaklarından ayırır. Ankara Devlet Konservatuvarı heyeti 1943 gezisinde Tokat'ta, Zile'de ve Merzifon'da da "Üç Ayak" adlı oyun havaları kaydetmiş; Amasya ilinde çalışırken Cuma Nacak ile Veli Döngel'den aldığı sözsüz parçayı ise fişe "Amasya Üç Ayak ve Yeldirmesi" diye yazmıştır. Kaydın günü fişte okunamamış, katalogcu onu Temmuz 1943'e ve tahminen Amasya iline yerleştirmiştir. Parça TRT repertuvarına girmemiştir; notası da yayımlanmamıştır.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı değildir
  • Yöre: Amasya ili; kayıt yeri ve günü katalogda köşeli parantezle, tahminî olarak verilir
  • Kaynak kişiler (icracılar): Cuma Nacak, Veli Döngel
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı (Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, Rıza Yetişen)
  • Derleme tarihi: Temmuz 1943, gün belirsiz
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1111/B-3; Kaya kataloğunda sıra 3612
  • Tür: oyun havası (üç ayak ve yeldirme), sözsüz
  • Makam, usul: yayımlanmış notası olmadığından bilinmiyor
  • Müzik: anonim
  • Kaynak bağlantısı: künye için Kaya'nın 2014 tarihli katalog tezi; TRT bağlantısı yoktur

Sözleri

Parça çalgıyla çalınan sözsüz bir oyun havasıdır; katalog da yalnız adını verir, bir ilk dize kaydetmez. Notası yayımlanmış bir kaynakta bulunamadı. Ses kaydı, 1943 plakları arasında 1111/B-3 numarayla, bugün Hacettepe Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'na bağlı Folklor Arşivi'ndedir; derleme fişlerinin kopyaları ise 1970'lerde TRT'ye aktarılmıştır.

Hikâyesi

Oyunun Amasya'da nerede, hangi düğün ya da toplantıda oynandığına dair yayımlanmış bir kayıt yoktur. Katalog, oyunun nasıl ve kaç kişiyle oynandığına dair de bir şey aktarmaz. Adın kendisi biraz bilgi verir: "Amasya" sözü, aynı gezide Tokat ve Zile'de kaydedilen üç ayaklardan bir farkı belirtmek için eklenmiş olabilir. Adın başka türlü açıklanması da mümkündür.

Müzikal Özellikleri

Ezginin dizisi, usulü ve süresi hakkında yayımlanmış bir bilgi yok. Başlıktaki "yeldirme", heyetin aynı gezide tuttuğu fişlerde oyun havalarının bölüm adı olarak sıkça geçer: Zile'de "Üç Ayak (Ağırlama ve Yeldirme)", Merzifon'da "Kürt Halayı (Ağırlama – Yanlama – Yeldirme)" gibi. Bu sıralamalarda yeldirme hep ağırlamanın ardından, son bölüm olarak gelir. Buradaki kayıtta ağırlama adı geçmez; parça üç ayak ile onun yeldirmesinden oluşur.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Bilinen tek kayıt 1943 plağıdır. Cuma Nacak ile Veli Döngel aynı oturumda "Köçek Havası", "Bildiş ve Yeldirme" ve "Tokat Oyun Havası"nı da çalmıştır; Veli Döngel ayrıca Mustafa Kılıç ile "Kürt Halayı" ve "Turhal Halayı"nı kaydetmiştir. Bunlardan "Bildiş ve Yeldirme", Kaya'nın karşılaştırma tablosuna göre TRT repertuvarına 91 numaralı "Bildiş Oyun Havası" olarak girmiş, kaynak kişisi Cuma Nacak gösterilmiştir. Amasya'nın oyun havaları ve türküleri için Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısına bakılabilir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar