"Amasya'da üzüm var / Ocağında közüm var": bu türkünün adı, kaynağına iki dizelik bir mani başı olarak geçmiştir. Haluk Yücel'in Amasya türkülerini sözleri ve müzikleri bakımından incelediği makalesinde kırık havalar arasında sayılır; usulü, Amasya türkülerinde en sık rastlanan 4/4'tür. Makaledeki başka bilgiler bu türküye özgü değildir; künyesinin geri kalanı boştur.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT'nin Amasya bölümünde bulunmaz
  • Yöre: Amasya
  • Tür: kırık hava
  • Usul: 4/4
  • Makam, kaynak kişi, derleyen, derleme tarihi: verilmemiştir
  • Söz ve müzik: anonim
  • Kaynak yayın: Haluk Yücel'in 2018 makalesi, Tablo 5 (s. 379), Tablo 6 (s. 382)
  • Arşivdeki yeri: belirsiz; ezginin dayandığı kayıt ya da derleme adı makalede yazılı değildir
  • Bağlantı: TRT bağlantısı yoktur; Yücel 2018

Sözleri

Amasya'da üzüm var
Ocağında közüm var

"Köz", ocakta küllenmiş ama hâlâ yanan ateştir; ikinci dize "Amasya'nın ocağında benim de bir közüm var" der. Közün kimi ya da neyi karşıladığını iki dize söylemez. Mani biçiminin yedi heceli, aynı kafiyeye bağlanan dizeleri burada da görülür. Kalan dizeler tablolarda yer almadığı gibi başka bir yayında da karşımıza çıkmadı; türkünün tam metni ve notası yayımlanmış kaynaklarda yok.

Hikâyesi

Közün kimin közü olduğunu, türkünün bir kişiye ya da olaya bağlanıp bağlanmadığını gösteren bir kayıt ele geçmedi.

Müzikal Özellikleri

Tabloda "Amasya'da üzüm var", 2/4'lük "Yar elmayı taşladın mı" ile yine 2/4'lük "Acı badem dalları" arasında, iki zamanlı ezgilerin ortasında tek başına dört zamanlı bir satır olarak durur. Oysa Yücel'in Amasya dağarcığında en kalabalık grup bu ölçünündür: 89 türküden 28'i 4/4'lüktür. Makam tablosu türkü türkü ayrım yapmadığından dizisi öğrenilemiyor.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Yücel'in çalışması önce Ekim 2017'de Ürgüp'te toplanan I. Uluslararası Bilimsel ve Mesleki Çalışmalar Kongresi'nde (BILMES) sözlü bildiri olarak sunulmuş, sonra genişletilerek dergide yayımlanmıştır. Dergideki metin türküleri tek tek kaynak göstermeden sıralar; "Amasya'da üzüm var"ın hangi albümde, kimin sesinden yer aldığı bu yüzden belirlenemedi; elde belgeli bir icrası da yok. Amasya ezgilerinin genel dökümü için Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısı başvuru yeridir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar