Özgün Metin

Vezin: Mefâîlün mefâîlün mefâîlün mefâîlün

Sa‘îd olsun efendim ‘abd-i mezîdin sa‘îd olsun
Bu dil şevḳinle ġamdan nâr-ı ḥasretden ba‘îd olsun

Günümüz Türkçesiyle

1. Kutlu olsun efendim, (bayramınız) kutlu olsun; bu gönül senin şevkinle gamdan, hasret ateşinden uzak olsun.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Şiir cönkte güfte olarak kayıtlıdır. Güfte, beste yapılmak üzere yazılmış şarkı sözüdür; cönklerde çoğu zaman makam adı verilmeden kaydedilir. Hakverdioğlu'nun makalesi cönkteki şiirlerin yalnız ilk nazım birimlerini yayımladığı için bu şiirin yalnız ilk beytini biliyoruz. Redif "olsun", kafiye "sa'îd / ba'îd" kelimelerindeki "-'îd" sesidir. Vezin tespiti bizimdir; halk şairlerinin aruzlu şiirlerinde olduğu gibi bazı hecelerde kalıba tam uymayan yerler bulunabilir. Şiirin kime ve hangi vesileyle söylendiği bilinmiyor.

Anlam ve Söz Sanatları

Beyit bir kutlama, bir iyi dilek şiirinin başlangıcıdır. Makaledeki okumada birinci mısradaki ifade "abd-i mezîdin" biçimindedir; bu okuma açık bir anlam vermez. Kafiye ve redif ("sa'îd / ba'îd olsun") düşünüldüğünde, mısranın "ıyd-ı mezîdin sa'îd olsun", yani "artan, bereketli bayramın kutlu olsun" biçiminde bir bayram tebriki olması güçlü bir ihtimaldir; ancak cönkün kendisi görülmeden bu düzeltme yapılamaz. Bu ihtimal doğruysa güfte, bir büyüğe ya da sevgiliye bayram vesilesiyle sunulmuş bir şarkı sözüdür. İkinci mısrada şair, kutladığı kişinin şevkiyle gönlünün gamdan ve "nâr-ı hasret", özlem ateşinden uzak kalmasını diler.

Tarihî Bağlam

Şiir, Metin Hakverdioğlu'nun 2019'da tanıttığı Merzifon Cönkü'nde "Ârif" mahlasıyla kayıtlıdır. Cönkte Ârif'in on bir aruzlu şiiri vardır: güfteler, dîvânlar, bir gazel ve bir semâ‘î. Ârif, cönkte en çok güfteye yer verilen şairdir. Makale şair hakkında bilgi vermez; şairin kimliği ve hangi yüzyılda yaşadığı belirlenememiştir. Cönkün Merzifon'da, Eyüb Sabrî'nin edebî çevresinde derlendiği düşünüldüğü için şairin bu çevrede okunan ya da yaşayan bir şair olması mümkündür. Ayrıntı için Ârif sayfasına bakılabilir. Şiir cönkün 10. sayfasında, makalenin 551. sayfasındadır; şiirin tam metni cönkün kendisindedir ve bugüne kadar yayımlanmamıştır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar