Özgün Metin

Vezin: Feilâtün feilâtün feilâtün feilün

Küçücüksün diyerek ḳaş-ı kemânım büyüdüň
Uzayıp servi gibi tâze fidânım büyüdüň

Günümüz Türkçesiyle

1. "Küçücüksün" diyerek (seni severken) ey kaşı yay gibi olan, büyüdün; ey taze fidanım, servi gibi uzayıp büyüdün.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Şiir cönkte güfte olarak kayıtlıdır. Güfte, beste yapılmak üzere yazılmış şarkı sözüdür; cönklerde çoğu zaman makam adı verilmeden kaydedilir. Hakverdioğlu'nun makalesi cönkteki şiirlerin yalnız ilk nazım birimlerini yayımladığı için bu şiirin yalnız ilk beytini biliyoruz. Redif "büyüdüň", kafiye "kemânım / fidânım" kelimelerindeki "-ânım" sesidir. Vezin tespiti bizimdir; halk şairlerinin aruzlu şiirlerinde olduğu gibi bazı hecelerde kalıba tam uymayan yerler bulunabilir. Şiirin kime ve hangi vesileyle söylendiği bilinmiyor.

Anlam ve Söz Sanatları

Beyit, sevgilinin büyümesini fark eden bir âşığın şaşkınlığını anlatır. "Küçücüksün diyerek" söyleyişi, sevgiliyi küçükken tanıyan ve onu hep küçük gören bir bakışı düşündürür; oysa sevgili büyümüş, "servi gibi" uzamıştır. Sevgilinin "kaş-ı kemân", yay kaşlı ve "tâze fidân", taze fidan diye anılması gençliği ve güzelliği birlikte anlatır. Fidanın serviye dönüşmesi, divan şiirinde sevgilinin boyunun servi ile karşılanmasına bağlanır. Beytin konuşma diline yakın söyleyişi ve "büyüdüň" redifi onu şarkı sözü için elverişli kılar.

Tarihî Bağlam

Şiir, Metin Hakverdioğlu'nun 2019'da tanıttığı Merzifon Cönkü'nde "Ârif" mahlasıyla kayıtlıdır. Cönkte Ârif'in on bir aruzlu şiiri vardır: güfteler, dîvânlar, bir gazel ve bir semâ‘î. Ârif, cönkte en çok güfteye yer verilen şairdir. Makale şair hakkında bilgi vermez; şairin kimliği ve hangi yüzyılda yaşadığı belirlenememiştir. Cönkün Merzifon'da, Eyüb Sabrî'nin edebî çevresinde derlendiği düşünüldüğü için şairin bu çevrede okunan ya da yaşayan bir şair olması mümkündür. Ayrıntı için Ârif sayfasına bakılabilir. Şiir cönkün 13. sayfasında, makalenin 551. sayfasındadır; şiirin tam metni cönkün kendisindedir ve bugüne kadar yayımlanmamıştır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar