Özgün Metin
Zî hôş dem devlet-i guzzât açıldı
Bulara fazl-ı Hak rahmet saçıldı
Yöneldükleri yön bil Hakk'a togrı
Veger çok tag u taş biller geçildi
Cihet-i dünyâ 'ukbî cümle ma'mûr
Ne menzile ki Hak guzzât geçürdi
Veger İlbeg veger Evrân-ı Gāzi
Du'â bunlara bil makbûl geçildi
Günümüz Türkçesiyle
1. Ne güzel bir zaman, gazilerin devleti açıldı; bunlara Hakk'ın lütfundan rahmet saçıldı.
2. Yöneldikleri yön bil ki Hakk'a doğrudur; nice dağ, taş ve bel geçilse de.
3. Dünya yönü de ahiret yönü de hep mamur; Hak gazileri hangi menzilden geçirdiyse.
4. İster İlbeg olsun ister Gazi Evrenez; bil ki bunlara dua makbul geçti.
Edebî ve Tarihî Yorum
Meriç Kıyısında Bir Burgaz
Hacı İlbegi, kırk üçüncü bâbda Meriç kıyısında küçük bir burgazı alır. Gündüz bu hisarcığa girer, gece gazilerle at sırtında çıkar ve sabaha kadar çevredeki kâfirleri rahatsız eder. Bir gece Dimetoka tekfuru onu yakalamak için çıkar; ama Hacı İlbegi bunu casuslarıyla önceden öğrenmiştir. Tekfuru gafil avlar ve yakalar, hisarın dibine getirip halka gösterir; tekfuru öldürmeyeceklerine, oğlu, kızı ve karısıyla birlikte istediği yere gitmesine izin vereceklerine ahit ederler. Hisar halkı bu ahitle Dimetoka'yı teslim eder. Aynı sırada Gazi Evrenez Keşan hisarını almış, İpsala'yı dövmektedir.
Gazilerin Menzilleri
İki uç beyinin başarısı tek bir dua çerçevesinde birleşir. İkinci ve üçüncü beyitler yolculuk dilini kullanır: yön, dağ, taş, bel, menzil. Gazilerin her yolu Hakk'a çıkar ve geçtikleri her menzil hem dünya hem ahiret için mamurdur. Son beyit iki adı birlikte anar: İlbeg ve "Evrân-ı Gāzi", yani Gazi Evrenez. Evrenez'in adı burada vezin gereği kısaltılmış bir biçimde yazılmıştır. Açıldı, saçıldı, geçildi, geçürdi, geçildi: redif "-ldı/-ldi" eklerine dayanır. "Geçildi" fiilinin iki kez farklı anlamlarla (aşıldı ve kabul oldu) kullanılması küçük bir söz oyunudur.
Kaynakça
- Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 381 (çeviriyazı metin, bâb 43).
