Özgün Metin

Laz'uñ ma'dinlerin zabt itdi insân
Ki harc ide anı bir han-ı sultân
Kâfir kim hükm iderdi ma'din üzre
Anuñ hâkimi oldı şimdi bir han
O kenzi Hak yolına harc ider kim
Bâyezîd Han'dur ol erbâb-ı ihsân
Yaraşur Âl-i 'Osmân 'adl ü bezle
Bu âli böyle sevdi Ganî Sübhân

Günümüz Türkçesiyle

1. Laz'ın madenlerini bir insan zapt etti ki onu bir han, bir sultan harcasın.

2. Maden üzerinde hükmeden kâfirdi; şimdi onun hâkimi bir han oldu.

3. O hazineyi Hak yolunda harcar; o ihsan sahibi Bayezid Han'dır.

4. Osmanoğullarına adalet ve cömertlik yakışır; Ganî ve Sübhân (olan Tanrı) bu hanedanı böyle sevdi.

Edebî ve Tarihî Yorum

Kıratova ve Bursa

Bayezid'in cülustan sonraki ilk işleri elli yedinci bâbda sıralanır. Laz vilayetinde Kıratova madenleri ve çevresi, bütün madenlerle birlikte, Üsküp'te Paşa Yiğit Beg'e verilir; yazar onu "İshâk Beg'üñ efendisi ve hem atası gibi" diye tanıtır. Firuz Beg Vidin'e gönderilir. Murad Han'ın cesedi Bursa'ya gönderilmiştir; bu sırada Karamanoğlu harâmîlik etmiştir. Evrenez Siroz'da bırakılır, Vodina ve Çetroz'u alır; Firuz Beg Eflak'a akın eder, Paşa Yiğit Beg Bosna ile uğraşır. Bayezid sonra Bursa'ya gelir ve hayrata yönelir: bir cami, karşısında bir medrese, bir bimarhane ve Ebu İshakiyye zaviyesi yaptırır.

Madenin Sahibi

Madenler ile hayrat beyitlerde birbirine bağlanır. Sırbistan'ın gümüş madenleri kâfirin elinden çıkmış, bir hanın hükmüne girmiştir; bu hazine Hak yolunda, yani Bursa'daki cami, medrese ve bimarhane gibi yapılarda harcanacaktır. Son beyit yine "'adl ü bezl" ikilisine döner ve Osmanoğullarının Tanrı tarafından bu erdemlerle sevildiğini söyler. Âşıkpaşazâde fetihleri anlatırken ekonomik kaynakları da hesaba katar; bu parça bunun bir örneğidir. Paşa Yiğit Beg ve onun yetiştirdiği İshak Beg, yazarın kendi hayatında da yer tutar; yazar ileride Mekke dönüşünde İshak Beg ile birlikte Üsküp'e geldiğini anlatacaktır. İnsân, sultân, han, ihsân ve Sübhân, "-ân" kafiyesinin sözleridir.

Kaynakça

  • Âşık Paşazade, Osmanoğulları'nın Tarihi, haz. Kemal Yavuz, M. A. Yekta Saraç, İstanbul: K Kitaplığı, 2003, s. 394-395 (çeviriyazı metin, bâb 57).