"Gafil idim, bağladılar kolumu." Bu dize, 6 Temmuz 1943'te Amasya'da Hüseyin adlı bir okuyucunun konservatuvar heyetine söylediği "Beypazarı Havası"nın fişten kalan tek parçasıdır. Okuyan yakalanıp kolları bağlanmış birinin ağzından konuşur; türkünün kim için, hangi olay üzerine söylendiği ise bilinmiyor. Repertuvara alınmayan eserin ne sözleri ne notası basılmıştır.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı değildir
  • Derleme yeri: Amasya merkez (katalogda köşeli parantezle)
  • Kaynak kişi: Hüseyin (soyadsız; katalogda "Hüseyin [3]")
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı heyeti: Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, teknisyen Rıza Yetişen
  • Derleme tarihi: 6 Temmuz 1943
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1114/A (yüzün tamamı); Kaya kataloğunda sıra 3625
  • Tür: türkü
  • Makam, usul: kayıtlı değil
  • Söz ve müzik: anonim
  • Kaynak bağlantısı: TRT sayfası yoktur; künye Kaya kataloğunda

Sözleri

Gafil idim bağladılar kolumu

"Gafil idim" habersiz, dalgın, hazırlıksızdım demektir; söyleyen, kendini beklemediği bir anda yakalanmış ve kolları bağlanmış olarak anlatır. Bağlanmanın nedenini ve türkünün nereye vardığını gösterecek ikinci bir dize elde yoktur. Katalog fişlerdeki sözleri kapsamı dışında tuttuğu için türkünün bütünü yazılı olarak yalnız TRT'ye geçmiş fiş kopyasında durur.

Yöre Aidiyeti

Türkünün adı onu Ankara'nın Beypazarı ilçesine bağlar ve Amasya'ya ait olduğunu gösteren bir belge bulunmuyor. Heyet üç gün sonra Gümüşhacıköy'de Bektaş Yıldız'dan da "Beypazarı" adlı bir türkü kaydetmiştir; ancak onun ilk dizesi ("Gezdür Garacoğlan gır atı gezdür") bununla örtüşmez. Aynı adın iki ayrı okuyucuda iki farklı sözle karşımıza çıkması, adın Amasya çevresinde dışarıdan gelmiş belli bir ezgi tarzını adlandırmak için kullanılmış olabileceğini düşündürür; fişler bunu doğrulamaz. Kayıt yeri Amasya olduğu için eser bu bölümde yer alır, yöreye aidiyeti tartışmalıdır.

Hikâyesi

Kolu bağlanan kişinin hikâyesi hiçbir yayına geçmemiştir. Okuyucunun kimliği de karanlıktır; fişe yalnız ön adı yazılmıştır.

Müzikal Özellikleri

Bu kaydın plak numarasında yüzü bölen bir alt numara yoktur: türkü, 1114 numaralı plağın A yüzünün tamamına tek başına kaydedilmiştir. Hüseyin'in aynı oturumdaki öbür dört parçası plak yüzlerini başka kayıtlarla paylaşır; bu yüzden Beypazarı Havası'nın onlardan uzun bir icra olduğu düşünülebilir. Makamı ve usulü ise bilinmiyor.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Aynı oturumun öbür kayıtları iki bozlak, "Berber" ve "Bülbül"dür; Beypazarı Havası'nın da Hüseyin'in 1943 plağından başka bir icrası bilinmiyor. Amasya'nın derlenmiş türkü ve uzun havaları üzerine genel yazı Yeşilırmak'ın Ezgisi başlığını taşır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar