Âşık Kul Cemal'in bu safalamasında karşılanan misafir bir pirdir ve yolu Hacı Bektaş'a çıkar. Delikli Taş, Aslanlı Çeşme, çilehane ve Hacı Bektaş adları ikinci bentte art arda sıralanır; nakarat ise her seferinde "Tabibim sultanım sefa geldiniz" diye döner. Söz de ezgi de Kul Cemal'indir. Derleyiciler eseri Merzifon'da âşığın kendi sesinden almış, 2087 numarayla arşive geçirmişlerdir; TRT kataloglarında bir karşılığı yoktur.

Künye

  • Arşiv no: Repertükül Arşiv 2087; TRT numarası değildir
  • Yöre: Amasya, Merzifon
  • Tür: deyiş, notadaki ek adı "Safalama"
  • Söz ve müzik: Âşık Kul Cemal
  • Kaynak kişi: ayrıca yazılmamış; kayıt besteciden
  • Derleyen ve notaya alan: Erkan Demirtaş, Berkay Gençer
  • Derleme tarihi: notada yok; derleme CultureCIVIC Kültür Sanat Destek Programı kapsamında yapılmıştır, program 2021'de başlamıştır
  • Makam: Hüseyni dizisi; karar ve bitiş La
  • Usul: 4/4
  • Kaynak bağlantısı: eserin TRT'de karşılığı bulunmadığından Repertükül Arşiv 2087

Sözleri

Nakaratla beşe çıkan açılış bendinin burada yalnız ilk dört dizesi verilmiştir. Kaydı kendi icrasından alınan Kul Cemal çağdaş bir âşık olduğundan sözlerin telif hakkı ona aittir; üç bentlik metnin tamamı notadadır.

Ehlibeyt soyundan Ali yolundan
Hünkârım sultanım sefa geldiniz
Himmetini eksik etme kulundan
Hamdullah efendim sefa geldiniz

Konuk, Ehl-i Beyt soyundan gelen ve Ali yolunu süren bir "hünkâr"dır; âşık ondan himmetini, yani manevi yardımını esirgememesini diler. Her bendin sonuna eklenen beşinci dize, "Tabibim sultanım sefa geldiniz", piri dertlere derman eden bir hekim olarak selamlar. Son bentte âşık mahlasını pirinden aldığını, çerağının yandığını söyler; "Nur Cemali" sözüyle de kendi adını pirin ağzına koyar. Ezginin anlattığı bir icazet, bir mahlas verilişi sahnesidir.

Hikâyesi

Kul Cemal mahlasını bir pirden aldığını söyler, ama o pirin kim olduğu ve icazetin ne zaman verildiği sözlerden çıkarılamıyor. Derleme notu bu boşluğu doldurmuyor; mahlas verilişini anlatan yayımlanmış bir kayıt da bulunmuyor.

Müzikal Özellikleri

Ezgi La'dan Sol'e yedi seslik bir alanı kullanır, yani aynı arşivdeki öbür safalamadan, Veli Saimi'nin dört seslik "Amasya İli'nde Merzifon Şehri'nde"sinden belirgin biçimde geniştir. Dizi Hüseyni'dir; pes sınır karar sesi La'da durur, en tiz ses Sol'dür ve ezgi yine La'da biter. Usul 4/4 olarak yazılmıştır. Beş dizelik bentler, dört dizelik kalıbın sonuna nakaratın eklenmesiyle oluşur.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Bilinen icra, Kul Cemal'in derleyicilere okuduğu söyleyiştir. Âşığın aynı arşivde 2093 numarada "Kaşlarında Mim-i Vafi Yazılı" adlı bir deyişi daha bulunur. Plağa ya da yayına geçmiş bir icrası bilinmiyor. Safalamanın da bir halkası olduğu ezgi geleneğinin geniş resmi Yeşilırmak'ın Ezgisi adlı incelemede bulunur.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar