Özgün Metin

Ölçü: 8'li hece ölçüsü

Amasya vatan ilimiz
Arzumuz Hubuyar Sultan
Hakka mâlumdur hâlimiz
Arzumuz Hubuyar Sultan

Günümüz Türkçesiyle

1. Amasya bizim yurdumuz, memleketimizdir; dileğimiz Hubuyar Sultan'dır (onun eşiğine varmaktır). Hâlimiz Hakk'a malumdur, Allah durumumuzu bilir; dileğimiz Hubuyar Sultan'dır.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Bu dörtlük, Fedâî Baba'nın daha uzun bir şiirinden alınmıştır ve günümüze yalnız Cafer Özdemir'in makalesindeki alıntıyla ulaşmış bir parçadır; şiirin tamamı Abdullah Çelebi'nin 1991'de yayımladığı divanın 172. sayfasındadır. Dizeler sekizli hece ölçüsüyle söylenmiştir. "İlimiz, hâlimiz" kafiyesi birinci ve üçüncü dizeleri bağlar, "Arzumuz Hubuyar Sultan" dizesi ise ikinci ve dördüncü sırada tekrarlanır. Nakaratın bir dörtlükte iki kez geçmesi koşma ve semailerin açılış dörtlüğüne özgü bir düzendir; bu yüzden parçanın şiirin ilk dörtlüğü olması kuvvetle muhtemeldir, ama bu bizim çıkarımımızdır. Özdemir alıntılarında yazım ve dil bilgisi düzeltmeleri yaptığını belirttiği için metin divandaki imlâdan biraz ayrılıyor olabilir.

Anlam ve Söz Sanatları

Dörtlük iki ayrı bağlılığı yan yana koyar. İlk dize ozanın dünyadaki yurdunu, Amasya'yı söyler; nakarat ise gönlünün yöneldiği yeri, bir ermişin adını anar. "Vatan ili" deyişi, Fedâî'nin kendisini her şeyden önce Amasyalı olarak tanıttığını gösterir. Özdemir de bu dizeleri, ozanın memleketinin Amasya olduğunu kendi ağzından söylediğinin kanıtı olarak aktarır. "Hakka mâlumdur hâlimiz" dizesi ise halk şiirinde sık görülen bir tevekkül söyleyişidir: ozan derdini uzun uzun anlatmaz, hâlini bilenin Allah olduğunu söyleyip geçer.

Hubuyar Sultan, Alevî geleneğinde adına ocak bulunan ermişlerden Hubyar Baba ya da Hubyar Sultan olmalıdır. Hüsameddin onu Zünnûn'un halifesi olarak anar; kimi araştırmacılar Hubyar Baba'nın sonraki yıllarda Tokat-Sivas bölgesindeki Hubyar köyüne yerleştiğini yazar. Ozanın bu adı "arzumuz" diye anması, onun eşiğine varma, ziyaret etme dileğini dile getirir. Kaynak Hubuyar adını ayrıca açıklamadığı için bu eşleştirme de bizim yorumumuzdur.

Tarihî Bağlam

Fedâî Baba kış aylarında Amasya ve çevresindeki köyleri dolaşan bir Hak âşığıydı ve şiirlerinde gezdiği türbe ve ocakları sık sık anar. Keçeci Baba Ocağı'nda yetişmiş bir ozanın, Amasya'yı yurt bilirken çevredeki başka bir ocağın ermişine bağlılığını da söylemesi, onun dolaştığı inanç coğrafyasının genişliğini gösterir.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdullah Çelebi, Amasya'lı Fedayi Baba Divanı, İstanbul: Can Yayınları, 1991, s. 172 (Özdemir 2017'den).
  • Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, c. 3, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, s. 502 (Hubyar Baba).

Akademik çalışmalar

Diğer kaynaklar

Çevrimiçi kaynaklar