Köprü a’yânından el-Hâc Mustafa Ağa’nın mahdûmudur. Tûl-i müddet Köprü a’yânı olarak pek ziyâde teneffüz edib 1171’de vefât etdi. Haseki el-Hâc Mehmed Efendi ile nüfûz yarışında galebe etmişdi. Diğer Köprülü el-Hâc Ahmed Ağa da kırkıncı bölükte mukayyed sipâhi olup Amasya kethüdâyeri [651] iki defa Köprü voyvodası oldu. Nadir Şâh muhârebâtında bulunarak 1172 hudûdunda vefât etdi. Şecî, müteneffiz idi.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ahmed Ağa-Dedezâde el-Hâc
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 203 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Köprü ayanından Hacı Mustafa Ağa'nın oğludur. Uzun süre Köprü ayanı olarak pek nüfuzlu olup 1171'de [1757-58] vefat etti. Haseki Hacı Mehmed Efendi ile nüfuz yarışında üstün gelmişti. Köprülü Hacı Ahmed Ağa da kırkıncı bölükte kayıtlı sipahi olup Amasya kethüdâyeri ve iki kez Köprü voyvodası oldu. Nadir Şah savaşlarında bulundu ve 1172 [1758-59] dolaylarında vefat etti. Cesur ve sözü geçen bir kimseydi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- a'yân: bir yerin ileri gelenleri; on sekizinci yüzyılda yerel yönetimde söz sahibi aileler
- teneffüz: nüfuz sahibi olma, sözünün geçmesi
- galebe: üstünlük
- kethüdâyeri: kethüdanın (kâhyanın) yerine bakan görevli; kesin görev alanı kitapta açıklanmaz
- voyvoda: vergi ve idare işlerine bakan yönetici
- şecî: yürekli
- müteneffiz: sözü geçen
Maddeye Dair Notlar
Maddede iki ayrı Ahmed Ağa vardır. Birincisi Dedezâde Hacı Ahmed Ağa'dır ve ayanlık yapmış, rakibi Haseki Hacı Mehmed Efendi ile nüfuz kavgasını kazanmıştır. İkincisi Köprülü Hacı Ahmed Ağa'dır ve sipahilikten Köprü voyvodalığına yükselmiştir. Hüsameddin ikisine ait bilgiyi aynı paragrafta verir; dikkat edilmezse tek kişi sanılabilir. Köprü, kitapta tanıtılmaz. Nadir Şah savaşları, Osmanlı Devleti'nin İran hükümdarı Nadir Şah'la yaptığı savaşlardır. Dedezâde Ahmed Ağa ve Haseki Hacı Mehmed Efendi hakkında ulaşılan kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 203. amasya.bel.tr