Amasya’da câmi ve medresesi olan Beylerbeyi Abdullah Paşa vakfı mütevellîsi meşâhîr-i züamâdan ve evlâdından el-Hâc Abdullah Bey bin Mehmed Bey bin Abdülkerîm Paşa bin Hüseyin Bey bin Hacı Abdülkerîm Paşa bin Hasan Bey bin Abdülkerîm Bey bin İskender Bey bin Abdullah Paşa mahdûmudur.
Bu da züamâdan olup 1158 senesi cumâdelûlâsının on dokuzunda pederinin vefâtı ile birâderleri Hüseyin, Abdülkerîm, Mehmed Beylerle ceddi Abdullah Paşa vakfına mütevellî oldu. Nadir Şâh muhârebâtında yararlıklar gösterip Amasya Alaybeyi olduğu halde 1172 senesi cumâdelâhiresinin on üçüncü günü vefât etdi. Mahdûmları es-Seyyid Hüseyin Abdülkerîm Beylerle vezîr es-Seyyid Abdullah Paşa’dır. Abdullah Paşazâde es-Seyyid Ahmed Bey de marûf idi.
Günümüz Türkçesiyle
Amasya'da camii ve medresesi bulunan Beylerbeyi Abdullah Paşa vakfının mütevellisi, ünlü zeamet sahiplerinden ve onun soyundan Hacı Abdullah Bey'in oğludur. Abdullah Bey bin Mehmed Bey bin Abdülkerîm Paşa bin Hüseyin Bey bin Hacı Abdülkerîm Paşa bin Hasan Bey bin Abdülkerîm Bey bin İskender Bey bin Abdullah Paşa'dır.
Bu da zeamet sahiplerindendi. 1158 [1745-46] yılı cemaziyelûlâsının on dokuzunda babasının vefatıyla, kardeşleri Hüseyin, Abdülkerîm ve Mehmed Beylerle birlikte atası Abdullah Paşa'nın vakfına mütevelli oldu. Nadir Şah savaşlarında yararlıklar gösterip Amasya Alaybeyi iken 1172 [1758-59] yılı cemaziyelâhiresinin on üçüncü günü vefat etti. Oğulları Seyyid Hüseyin ve Abdülkerîm Beyler ile vezir Seyyid Abdullah Paşa'dır. Abdullah Paşazâde Seyyid Ahmed Bey de tanınmış biriydi.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- mütevellî: vakfın işlerini yürüten kişi
- meşâhîr-i züemâ: ünlü zeamet sahipleri
- ceddi: atası, büyük dedesi
- pederi: babası
- Alaybeyi: yerel sipahi alayının komutanı
- marûf: tanınmış
- mahdûm: oğul
Abdullah Paşa Vakfı
Beylerbeyi Abdullah Paşa, II. Bayezid dönemi devlet adamlarındandır. Ansiklopedi maddesine göre Hacısinanbeyzade Abdullah Paşa 896 [1490-91] yılında vefat etmiş, Amasya'da Sofular Mahallesi'ndeki cami ve dârülhadisi yaptırmıştır. Vakfiyesi 907 [1501-02] yılında düzenlenmiştir. Yapı Abdullah Paşa Camii ya da Sofular Camii adlarıyla anılır, Osmanlı döneminde adı bilinen hadis âlimlerinin ders verdiği bir yer olmuştur ve bugün yalnız cami olarak kullanılmaktadır. Kapalı avlulu medrese ile tabhaneli cami arasında bir geçiş niteliği taşıdığı için mimarlık tarihinde özel bir yeri vardır. Abdullah Paşa'nın kabri de yapının içindedir.
Soy Zincirindeki Fark
Hüsameddin Abdullah Bey'in soyunu uzun bir zincirle Abdullah Paşa'ya kadar götürür. Bu zincirde Abdülkerîm Bey, İskender Bey'in oğlu, yani Abdullah Paşa'nın torunudur. Ansiklopedi maddesi ise vakfiyeyi düzenleyen Defterdar Abdülkerîm Bey'i Abdullah Paşa'nın oğlu olarak gösterir. Bu iki bilgi birbiriyle bağdaşmaz; aynı adı taşıyan iki ayrı kişi söz konusu olabilir ya da zincirde bir kuşak eksik ya da fazla yazılmış olabilir. Hangisinin doğru olduğu ulaşılan kaynaklarla çözülememiştir.
Nadir Şah savaşları ve Alaybeyliği gibi ayrıntılar için bakılabilecek ayrı bir kaynağa rastlanmadı. Vezir Seyyid Abdullah Paşa hakkında da ulaşılan kaynaklarda bilgi bulunamadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 203. amasya.bel.tr