Yeniçeri zâbitânından olup mükerreren Amasya Serdârı, Hacı Ali ve Mikdat Ahmed Paşalara intisâb ederek her meclise a’zâ oldu. Meydandaki bağı ve önünde yaptırdığı dolap “Kepçe Ahmed bağı”, “Kepçe Ahmed dolabı” diye zamanımıza kadar meşhûr oldu.
1201 hudûdunda vefât etdi. Her işe karışır, sözünü yürütür, iş-güzâr bir yeniçeri idi. Oğlu el-Hâc Mehmed Ağa da kendisi ayârında bir serdâr idi. Amasya kalesi dizdârı el-Hâc Ahmed Ağa da sipâhi meşâhîrinden olup 1198’de dizdârlıktan azledilerek bu esnâlarda vefât etdi.
Diğer Köprü eşrâfından Hacı Kâsımoğlu el-Hâc Ahmed Ağa bin Dedezâde el-Hâc Kâsım Ağa da yeniçeri serdârı ve [683] Rus harbinde serdengeçtiler ağası olup 1202’de vefât etdi. Dedebaşı mezârlığında medfûndur. Köprü a’yânından idi. Birâderi el-Hâc Mehmed Ağadır.
Günümüz Türkçesiyle
Yeniçeri subaylarındandır. Defalarca Amasya serdarı oldu; Hacı Ali Paşa ve Mikdat Ahmed Paşa'ya bağlanarak her mecliste üye bulundu. Meydandaki bağı ve önünde yaptırdığı dolap, "Kepçe Ahmed bağı" ve "Kepçe Ahmed dolabı" diye zamanımıza kadar ünlü kaldı.
1201 [1786-87] yılı dolaylarında öldü. Her işe karışan, sözünü geçiren, iş bilir bir yeniçeriydi. Oğlu Hacı Mehmed Ağa da kendisi gibi bir serdardı. Amasya Kalesi dizdarı Hacı Ahmed Ağa da sipahi ileri gelenlerindendi; 1198'de [1783-84] dizdarlıktan alınıp bu sıralarda öldü.
Köprü eşrafından başka biri, Hacı Kâsımoğlu Hacı Ahmed Ağa, yani Dedezâde Hacı Kâsım Ağa'nın oğlu da yeniçeri serdarıydı ve Rus savaşında serdengeçtiler ağası olup 1202'de [1787-88] öldü. Dedebaşı Mezarlığı'nda gömülüdür. Köprü ayanındandı. Kardeşi Hacı Mehmed Ağa'dır.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- zâbitân: subaylar
- serdâr: yeniçeri ocağının bir yerleşimdeki yerel başı, komutanı
- intisâb: bir kişiye bağlanma, onun adamı olma
- a'zâ: üyeler
- iş-güzâr: işini bilen, işini yürüten
- ayâr: ölçü, benzer
- dizdâr: kale komutanı
- serdengeçtiler ağası: canını göze alıp öne atılan gönüllü birliklerin başı
- medfûn: gömülü
Dönemin Amasya'sı
Madde, Amasya'daki yeniçeri serdarlarının kent işlerinde ne kadar söz sahibi olduğunu gösterir. Metinde adı geçen Hacı Ali Paşa, Canikli Hacı Ali Paşa'dır; Amasya sancağı 30 Mayıs 1772'de ona mâlikâne olarak verilmiş, küçük oğlu Mikdad Ahmed Paşa'ya da sonradan arpalık olarak Amasya sancağı bağlanmıştır. Mikdad Ahmed Paşa'nın baskısına dayanamayan Amasya ayanlarının 1778 sonlarında Çapanoğlu Mustafa Bey'e sığındığı kaynaklarda yazılıdır. Kepçe Ahmed'in bu çatışmalarda tuttuğu yer metinde belirtilmez; Hüsameddin yalnızca onun her iki paşaya bağlı olduğunu söyler.
Metindeki "Rus harbi", 1768'de başlayan Osmanlı-Rus savaşıdır; Hüsameddin'in verdiği 1202 tarihi ise daha sonraki, 1787'de başlayan savaş dönemine düşer. Hangisinin kastedildiği metinden kesin anlaşılmaz.
Kepçe Ahmed'in bağı ve dolabı ile Dedezâde ailesi hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 213–213. amasya.bel.tr