Amasya’nın Üçler Mahallesi’nden Mehmed bin Hamza oğludur. Genç iken güzel ve gürbüz olduğundan Bekir Beyzâde Ebûbekir Paşa dâ’iresine aldı. Paşa’nın sâye-i ikbâlinde tefeyyüz ederek kethüdâsı olup nüfûz ve servet kazandı.
Paşanın vefâtında mukata’ât iltizâmında iştihâr edib meclis-i a’yân a’zâsı oldu. 1200 senesi hilâlinde vefât etdi. Oğulları; el-Hâc Mehmed, Hamza Ağalardır. Hacı Mehmed Ağa’nın oğulları İbrâhim, Mustafa Ağalar olup, İbrâhim Ağazâde el-Hâc Mustafa Efendi meşâhîr-i ulemâdandır. Bunlara “Şehirli Oğulları” dendi. Hamza Ağazâde diğer el-Hâc Mustafa Efendi de ulemâdandır.
Günümüz Türkçesiyle
Amasya'nın Üçler Mahallesi'nden Hamza oğlu Mehmed'dir. Genç iken güzel ve gürbüz olduğundan Bekir Beyzâde Ebûbekir Paşa onu maiyetine aldı. Paşa'nın himayesinde yükselerek kethüdası oldu, nüfuz ve servet kazandı.
Paşa'nın ölümünde mukataa iltizamıyla ün yapıp ayanlar meclisi üyesi oldu. 1200 yılı başında [1785-86] vefat etti. Oğulları el-Hâc Mehmed ve Hamza Ağalardır. Hacı Mehmed Ağa'nın oğulları İbrahim ve Mustafa Ağalar olup İbrahim Ağazâde el-Hâc Mustafa Efendi tanınmış âlimlerdendir. Bunlara "Şehirli Oğulları" denildi. Hamza Ağazâde diğer el-Hâc Mustafa Efendi de âlimlerdendir.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- dâ'ire: maiyet, çevre, hizmet çevresi
- sâye-i ikbâl: talih ve himaye gölgesi
- tefeyyüz: faydalanıp ilerleme
- kethüdâ: vezirin veya ileri gelenin işlerini yöneten kâhya
- mukata'ât iltizâmı: devlet gelirlerinin belli bir bedel karşılığında ihale yoluyla toplanması
- iştihâr: ün yapma
- hilâl: ay başı
- meşâhîr-i ulemâ: tanınmış âlimler
Bekir Beyzâde ve Şehirli Oğulları
Metin, kapı çevresinde yükselen bir ayanın yolunu özetler: genç yaşta bir paşanın maiyetine girmek, kethüdalık, mukataa iltizamı ve ardından ayanlar meclisi. İltizam, devlet gelirlerinin bir bedel karşılığında bir kişiye bırakılmasıdır; bu işten servet kazanmak 18. yüzyıl taşra ayanlarının ortak yoludur. Ahmed Ağa'nın adı Şehirli Oğulları'na geçmiş, torunlarından ikisi de âlim olarak anılmıştır. Metne göre aile ilim yoluna da yönelmiştir.
Bekir Beyzâde Ebûbekir Paşa ile Ahmed Ağa ve ailesi hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 212–212. amasya.bel.tr