Amasyalıdır. Amasya serdârı Bakkaloğlu Mustafa Ağa’nın mahdûmudur. Amasya yeniçerilerinden olup yeniçeri ağası Amasyalı Hüseyin Paşa’nın ağalığında 1161’de İstanbul’a gidip ocağa girdi. Ocak defterinde “Ahmed, Mustafa, Amasya” diye künyesi yazılmış görüldü.
Tedrîcen terakkî ederek 1179’da Çorbacı, 1183’de rikâb-ı hümâyûn kethüdâsı olan Amasyalı Hacı Kadirzâde Hüseyin Ağa’nın himmeti ile kethüdâyeri ba’dehû muhzır ağası, 1184’de zağarcıbaşı, 1185’de kul kethüdâsı oldu.
Yeniçeri ağası Kuyucu Süleyman Paşa ile geçinemediğinden 1186 senesi evâ’ilinde azl ve tekâ’üde sevk edildi. 1188’de ba’de’l-müsâleha Yaş kapı kethüdâsı olduğu 1189 târîhli yeniçeri defterinde “Ahmed Mustafa Amasya” ve künyesi üstünde “Esirci, Hacı Ahmed Ağa Yaş kapı kethüdâsı” diye yazılmış görüldü. 1204 senesi evâ’ilinde vefât etdi. Mahdûmu sadr-ı esbak [685] Çelebi Mustafa Paşa’dır.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Amasya serdarı Bakkaloğlu Mustafa Ağa'nın oğludur. Amasya yeniçerilerindendi; yeniçeri ağası Amasyalı Hüseyin Paşa'nın ağalığı sırasında 1161'de [1748-49] İstanbul'a gidip ocağa girdi. Ocak defterinde "Ahmed, Mustafa, Amasya" diye künyesinin yazılı olduğu görüldü.
Basamak basamak yükselerek, 1179'da [1765-66] çorbacı, 1183'te [1769-70] rikâb-ı hümâyûn (padişah maiyeti) kethüdası olan Amasyalı Hacı Kadirzâde Hüseyin Ağa'nın çabasıyla önce kethüdâyeri, ardından muhzır ağası, 1184'te [1770-71] zağarcıbaşı, 1185'te [1771-72] kul kethüdası oldu.
Yeniçeri ağası Kuyucu Süleyman Paşa ile geçinemediğinden 1186 [1772-73] yılının başlarında görevden alınıp emekliye ayrıldı. 1188'de [1774-75] barışılınca Yaş kapısı kethüdası oldu; 1189 [1775-76] tarihli yeniçeri defterinde "Ahmed Mustafa Amasya" kaydı ve bunun üstünde "Esirci, Hacı Ahmed Ağa Yaş kapı kethüdası" diye yazıldığı görüldü. 1204 [1789-90] yılının başlarında öldü. Oğlu, eski sadrazam Çelebi Mustafa Paşa'dır.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- serdâr: yeniçerilerin yerel komutanı
- ocak: yeniçeri ocağı
- künye: kayıt defterindeki ad, baba adı ve memleket kaydı
- çorbacı: yeniçeri ortasının komutanı
- rikâb-ı hümâyûn kethüdâsı: padişahın maiyetindeki yeniçeri kethüdası
- muhzır ağası: yeniçeri ocağında dava ve çağırma işlerine bakan ağa
- zağarcıbaşı: yeniçeri ocağında zağar (av köpeği) bakıcılarının başı
- kul kethüdâsı: yeniçeri ağasının yardımcısı, ocağın üst rütbelilerinden
- tekâ'üd: emeklilik
- sadr-ı esbak: eski sadrazam
Oğul Çelebi Mustafa Paşa
Hüsameddin'in sonda andığı oğul, eski sadrazam Çelebi Mustafa Paşa'dır. Yapılan aramalarda bu paşanın Amasyalı olduğuna ve babasının Esirci Ahmed Ağa olduğuna dair doğrulanabilir bir kaynak bulunamadı; bu bilgi yalnızca Hüsameddin'e dayanmaktadır. Esirci Hacı Ahmed Ağa'nın yeniçeri defterlerinden aktarılan kaydı için de ikinci bir kaynak görülmedi.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 213–213. amasya.bel.tr