Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 212 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Amasya’da “A’mâ Hâfız” demekle meşhûr Mehmed Efendi’nin mahdûmudur. Pederinin güzel sesiyle kazandığı servet-i [680] mühimmeye konup teayyün ederek hâciyân ve a’yân meclislerine a’zâ ve Canikli Hacı Ali Paşa’ya intisâb ederek sâhib-i nüfûz oldu.
1193’de Caniklilerin firârında bir müddet menkûb olup 1195’de i’âde-i ikbâl edib meclis-i a’yân a’zâsı olduğu halde 1198’de vefât etdi. Halk arasında “Köroğlu” demekle meşhûr, nâfizü’l-kelim ve hânedân idi.
Amasya'da "A'mâ Hâfız" diye tanınan Mehmed Efendi'nin oğludur. Babasının güzel sesiyle kazandığı önemli servete konup temayüz ederek hacılar ve ayanlar meclislerine üye oldu ve Canikli Hacı Ali Paşa'ya bağlanarak nüfuz sahibi oldu.
1193'te [1779] Canikliler'in kaçışında bir süre sürgüne gönderildi, 1195'te [1781] itibarını geri kazanıp ayanlar meclisi üyesi olduğu hâlde 1198'de [1783-84] vefat etti. Halk arasında "Köroğlu" diye tanınan, sözü geçen, soylu bir aile reisiydi.
Hâfız Ahmed Efendi'nin hayatı, Canikli ailesinin Amasya'daki talihiyle birlikte yükselip alçalır. Canikli Hacı Ali Paşa'ya Amasya sancağı 1772'de mâlikâne olarak verilmişti. Paşa ve büyük oğlu Battal Hüseyin Bey, Çapanoğlu Mustafa Bey karşısında tutunamayıp 1779'da Kırım'a kaçmış, Canikliler Eylül 1781'de affedilmiş, Mikdad Ahmed Paşa'ya Amasya sancağı yeniden verilmiştir. Hüsameddin'in "1193'te Canikliler'in kaçışında bir süre sürgün oldu, 1195'te yeniden itibar kazandı" kaydı, bu iki tarihle birebir örtüşür: sürgün Canikliler'in düşüşüne, dönüş de afla birlikte yeniden gelişlerine bağlanır.
Babasının "A'mâ Hâfız" adıyla anılması ve güzel sesiyle servet kazanması dışında metin ayrıntı vermez. "Köroğlu" lakabının nedeni de kayıtta belirtilmemiştir; Ahmed Efendi'ye ve ailesine dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.